همایش کاربرد آمار در مدیریت و حکمرانی

 

 

 

چکیده مقالات

 

 

 

21 و 22 آذر 1391

 

دانشگاه تربیت مدرس، سالن جابر ابن حیان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

رئیس همایش:

 

دکتر عادل آذر

 

رئیس مرکز آمار ایران

 

 

 

 

 

دبیر همایش و رئیس کمیتهی اجرایی:

 

علیرضا زاهدیان

 

رئیس پژوهشکدهی آمار

 

 

 

 

 

 

دبیر کمیتهی اجرایی:

 

مهدی نقیخانی

 

پژوهشکدهی آمار

 

 

 

 

 

 

 

 

 

با همکاری:

 

  • مرکز آمار ایران

 

  • پژوهشکدهی آمار

 

  • صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA)

 

  • معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری

 

  • معاونت توسعهی مدیریت و سرمایه ی انسانی ریاست جمهوری

 

  • وزارت کشور

 

  • شهرداری تهران

 

  • دانشگاه تربیت مدرس

 

  • دانشگاه تهران

 

  • دانشگاه امام صادق (ع)

 

  • انجمن علوم مدیریت ایران

 

  • انجمن علمی مدیریت دولتی ایران

 

  • انجمن سیستمهای فازی ایران

 

 

 

 

 

 

اعضای کمیتهی علمی (به ترتیب حروف الفبا)

 

آقای دکتر عادل آذر (رئیس مرکز آمار ایران)

 

آقای دکتر امید باقری (معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری)

 

آقای دکتر میرمحسن پدرام (انجمن علمی سیستمهای فازی)

 

آقای دکتر علیرضا حسنزاده (دانشگاه تربیت مدرس)

 

آقای محمدعلی عفتی داریانی (شهرداری تهران)

 

خانم دکتر زهرا رضایی قهرودی (پژوهشکدهی آمار)

 

آقای علیرضا زاهدیان (رئیس پژوهشکدهی آمار)

 

آقای دکتر علی صادقی (شهرداری تهران)

 

آقای دکتر سید محمود طاهری (سیستمهای فازی)

 

آقای دکتر ابوالحسن فقیهی (رئیس انجمن علوم مدیریت ایران)

 

آقای ذبیح اله قائمی (مرکز آمار ایران)

 

آقای دکتر محمدعلی قائمی (وزارت کشور)

 

آقای دکتر محمدصادق عوضعلیپور (مرکز آمار ایران)

 

آقای کامبیز کبیری (صندوق جمعیت سازمان ملل متحد در ایران)

 

آقای دکتر کاوه کیانی (پژوهشکدهی آمار)

 

آقای دکتر منصور مؤمنی (دانشگاه تهران)

 

آقای دکتر میثم لطیفی (دانشگاه امام صادق (ع))

 

 

 

 

 

 

اعضای کمیتهی اجرایی (به ترتیب حروف الفبا)

 

 

قدیر اسدی                                               عطیه فقیه خوشابی

 

منصور اکبری                                            عیسی قاسمی

 

امیر الفت                                                 محمد مبارکی

 

حمید بوکانی                                             الهه محمودخانی

 

آرش پاکزاد                                              رضا مهرآرا

 

حسینعلی پرحکم                                        ساناز مهندسی

 

مرتضی رستمی                                          مهرنوش میرمحمد

 

مهرداد تقیزاده                                           نجمه ناظریان

 

مهدیه رحمانی                                           حسن نصیرپور

 

پریسا سرکاراتی                                         مهدی نقیخانی

 

محبوبه شهبازی                                         علیرضا وطندوست

 

مرجان صادقی                                          حبیب یعقوبی سرچشمه

 

 

 

 

 

 

 

فهرست عناوین مقالهها (بهترتیب حروف الفبا)

 

 

 

عنوان                                                                                                        صفحه

 

 

مقالههایی که برای سخنرانی برگزیده شدهاند:

 

ابعاد و شاخصهای ارزیابی کیفیت دادههای ثبتی................................................................. . 1

 

ارزیابی شاخصهای پایهای برنامهریزی مبتنی بر شواهد........................................................... 2

 

ارزیابی کیفیت درآمارهای رسمی.................................................................................. 3

 

آمار و آمایش سرزمین............................................................................................. 4

 

آمار و توسعهی پایدار: مطالعهی شاخص عملکرد زیستمحیطی (EPI) ایران در جهان............................ 6

 

بررسی میزان استناد به آمار رسمی در مجلات علمی- پژوهشی منتخب مدیریت................................. 7

 

پارادایم مدیریت آمار در حکمرانی جهان مدرن.................................................................... 8

 

مدل سه بعدی هوشمندی سازمانی: راهی برای شـناخت بهتـر تـأثیرات اطلاعـات آمـاری بـر تصـمیم گیـری هـای

 

هوشمندانه......................................................................................................... 10

 

مدیریت کیفیت و کارامدی آمارهای ثبتی جمعیتی در نظام برنامهریزی کشور.................................... 11

 

مدیریت و برنامهریزی بر مبنای شواهد و مدارک- مفاهیم و روشها............................................ .. 13

 

نقش آمار در مدیریت مبتنی بر شواهد............................................................................. 14

 

نقش حیاتی آمار در برنامه ریزی و سیاستگذاری سلامت......................................................... 15

 

واکاوی خطمشی گذاری در پرتو شواهد: آیا آمار شاهد مناسبی برای ارتقا صحت و دقت خط مشی ملی است؟ . 17

 

 

مقالههایی که برای ارایه به شکل پوستر برگزیده شدهاند:

 

ارزیابی و بهبود کیفیت یک طرح آمارگیری........................................................................ 18

 

آمار در خدمت مدیریت کیفیت آموزش منابع انسانی.............................................................. 19

 

آمار و آمایش سرزمین با رویکرد برنامهریزی منطقهای............................................................ 20

 

آمار و آمایش آموزش عالی........................................................................................ 22

 

آمار و توسعهی پایدار مطالعه و ارزیابی رقابتپذیری (GCI) ایران در جهان........................................ 24

 

 

 

أ

 

 

 

آیندهنگری نقش آمار در سیاستگذاری و تصمیمگیری............................................................ 25

 

بررسی رابطه بین نگرش کاربران فناوری اطلاعات با پذیرش استفاده از آن در شهرداری نجف آباد.............. 26

 

بررسی شیوههای اطلاعرسانی آماری و سنجش رضایت کاربران آماری مرکز آمار ایران.......................... 27

 

بررسی نقش آمار در توسعهی پایدار و چالشهای فرارو............................................................. 28

 

بررسی نقش دادههای آماری و شاخصسازی مفاهیم در استقرار و تداوم توسعهی پایدار........................... 29

 

تحلیل نقش و جایگاه تولید آمارهای جمعیتی در تحقیق، توسعه با تأکید بر آمارهای ثبتی...................... .. 30

 

تحلیل » (SWOT)نظام آماری کشور31......................................................................... «

 

جایگاه آماردر مطالعات و مدیریت توسعهی روستایی.............................................................. 32

 

چشمانداز جمعیت ایران تا افق سال 1430 هجری شمسی...................................................... 33

 

حسابهای زیست محیطی و توسعهی پایدار........................................................................ 34

 

روشهای آماری در مدیریت ریسک پروژههای مدیریتی در سازمانهای خدماتی بزرگ............................. 35

 

روش های آماری در تعیین حـوزه هـای بهبـود فراینـدهای کسـب و کـار و شناسـایی عوامـل کلیـدی موفقیـت در

 

سازمانهای بزرگ مطالعهی موردی: شرکت برق منطقهای تهران................................................. 37

 

»کیفیت« پیامد بکارگیری استانداردهای آماری................................................................... 39

 

کاربرد روشهای آمار در مدیریت شاخص توسعهی انسانی در برنامهریزی کلان................................... 40

 

لزوم تهیه و تقویت بانک های اطلاعاتی در تهیه اسناد توسعه شهرستانی (مورد : خراسان شمالی)............... 42

 

محاسبهی مقادیر حقیقی سری زمانی حسابهای ملی و منطقهای با استفاده از روش وزن-زنجیرهای............. 44

 

مدیریت آمار در سازمانها با رویکرد فرایندنگر...................................................................... 45

 

نقش اطلاعات آماری در مدیریت شهری......................................................................... 47

 

نگاهی آسیبشناسانه به رویکردهای آماری در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران: ملاحظاتی سیاستی....... 48

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ب

 

 

ابعاد و شاخصهای ارزیابی کیفیت دادههای ثبتی

 

 

کاوه کیانی، مریم طالبی، سواره رشیدی«، محمدعلی خطیبیون

 

پژوهشکدهی آمار

 

‡  مرکز آمار ایران

« دانشگاه کردستان

 

 

 

 

چکیده: امروزه همگان به نقش دادهها و آمارهای باکیفیت در تصمیمسازی های مدیریتی و حـاکمیتی اذعان دارند. با پیشرفت علم و تکنولوژی، تولید آمار بـه شـیوه ی ثبتـی اهمیـت زیـادی پیـدا کـرده و بهعنوان یکی از منابع مهم در تولید آمار مطرح شده است. در کشور مـا نیـز بـا توجـه بـه ایـنکـه در بخش هایی از برنامه ها ی ملی آمـار بـه ایـن موضـوع اشـاره شـده اسـت، کـاربرد آمارهـای ثبتـی در برنامه ریزی های توسعه بیش از پیش اهمیت یافته است. بهمنظور اطمینان از موفقیت این برنامـههـا و حصول نتایج مطلوب از اجرای آن ها، باید دادههای ثبتی بهطور مداوم مورد ارزیابی کیفیت قرار گرفتـه و در فرایند بهبود کیفیت واقع شوند. بدیهی است که گام اول در هر ارزیابی کیفیتـی، شناسـایی ابعـاد کیفیت و تعیین شاخص هایی است که بر اساس آن ها ارزیابی این ابعاد قابل انجام باشد. هـدف اصـلی این مقاله شناسایی ابعاد کیفیت و تعیین شاخص های ارزیابی کیفیت داده های ثبتی است. در پایان این پژوهش پس از مشخص شدن 11 بعد کیفیت داده های ثبتی، برای سنجش میزان کیفیت در هر یـک از این ابعاد در مجموع 27 شاخص شناسایی و معرفی شده است.

 

واژگان کلیدی: آمارهای ثبتی؛ داده های ثبتی؛ کیفیت داده های ثبتـی؛ ابعـاد کیفیـت؛ شـاخص هـای

 

ارزیابی کیفیت.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱

 

ارزیابی شاخصهای پایهای برنامهریزی مبتنی بر شواهد

 

 

محدثه صفاکیش

 

دانشگاه علامه طباطبایی

 

 

 

 

چکیده: با توسعه ی جوامع بشری و رشد روزافزون جمعیت، تخصیص عادلانـه ی منـابع و حرکـت در مسیر دستیابی به توسعه ی پایدار امری مهم در حوزه ی حکمرانی به شمار می آید. سیاست گذاری مبتنی بر شواهد تنها راه اتخاذ تصمیم های سیاسـت کلـی اسـت کـه بـا فراینـد حکمرانـی مـردم سـالار بـا مشخصه هایی چون شفافیت و نقدپذیری سـازگاری دارد. اسـتفاده ی سیسـتماتیک و مـداوم از آمـار و شواهد در حوزه هایی چون تشخیص مسئله، برنامه ریزی و انتخاب خط مشی دولت، پیش بینـی آینـده، نظارت بر حسن اجرای سیاست های اتخاذشده و ارزیابی اثر این سیاست ها در دستیابی به هـدف هـای توسعه ی هزاره امری اجتناب ناپذیر است. بنا بـر ایـن آگـاهی از میـزان اسـتفاده از آمـار و شـواهد در سیاست گذاری های خرد و کلان کشور و شناخت کاستیهای احتمالی موجـود در نظـام اطـلاعرسـانی آماری برای بهبود پایه ی شواهدی مناسب برای برنامهریزی در کشورهای در حال توسعه چون ایـران، مورد توجه برنامه ریزان قرار گرفته است. برای نیل به این هدف ها آمارگیری »ارزیـابی شـاخص هـای پایه ای برنامه ریزی مبتنی بر شواهد« توسط مرکز آمار ایران و پژوهشکده ی آمار طراحی و اجـرا شـده است. در این آمارگیری شاخص هایی چون میزان استفاده از آمار و شواهد در برنامه ریز ی ها اندازه گیری و سطح آگاهی گروه وسیعی از کاربران آمارهای رسمی چون وزرا، معاونین، مـدیران دولتـی در سـطح ارشد و پایین تر و … به عنوان شاخص های کلان برنامه ریزی مبتنی بر شواهد سـنجیده شـده اسـت.

 

بررسی ویژگی های فردی پاسخ گو و رابطه ی آن ها بـا شـاخص هـای نـام بـرده بـه همـراه محاسـبه ی نماگرهای مؤثر بر کیفیت داده ها و اطلاعات از دیگر محورهای مورد بررسی در ایـن آمـارگیری بـوده است.

 

واژگان کلیدی: آمار رسمی؛ برنامهریزی؛ سیاستگذاری؛ مدیریت مبتنی بر شواهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

۲

 

ارزیابی کیفیت درآمارهای رسمی

 

 

نصرت حقگو

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: ارزیابی کیفیت یکی از روش های مدیریت کیفیت می باشد. ارزیابی کیفیت در موارد مختلفـی مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از مواردی که نقش ارزیابی کیفیت در آن بارزتر است، ارزیابی کیفیت طرح های آماری است. در این مقاله ابتدا به روش های ارزیابی کیفیت در آمارهای رسمی پرداخته شده است. در ادامه به مقایسه ی ارزیابی کیفیت در »طرح نیروی کار« ایران و اتحادیه اروپا پرداختـه شـده است.

 

واژگان کلیدی: ارزیابی کیفیت؛ مؤلفههای کیفیت؛ آمار رسمی؛ نیروی کار.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۳

 

آمار و آمایش سرزمین

 

 

قدرت طاهری و پریسا بخشی

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: موضوع آمایش سرزمین از ابتدای مطرح شدن آن با فراز و نشیبهایی همراه بـوده اسـت. در طول شش دهه برنامه ریزی در کشور سه بار انجـام مطالعـات آمـایش سـرزمین انجـام گردیـد. ایـن مطالعات پشتیبان قابل توجهی برای نظام برنامهریزی کشور بودهاند.

 

مطالعه ی آمایش سرزمین بعد از انقلاب اسلامی بهطور رسمی با همـت مسـئولان سـازمان برنامـه و بودجه ی وقت و تشکیل دفتر برنامه ریزی منطقه ای با تهیه ی سـند آمـایش سـرزمین اسـلامی ایـران شروع شد. اگرچه بنا به دلایل مختلف، مطالعات دور اول آمایش پس از انقلاب نتوانسـت از مرحلـه ی طرح پایه ی آمایش سرزمین فراتر رود اما با توجه به برخی از ابعاد آن، حاوی نکات مهـم و کـاربردی دراین زمینه میباشند.

 

بهطور کلی موضوع آمایش سرزمین در برنامههای (پنجگانه) توسعه ی پس از انقلاب اسلامی به نوعی مطرح شده است، در برنامههای اول و دوم با توجه به اوضاع کشور کمتر به این مهـم پرداختـه شـده است اما در برنامه ی سوم توسعه به این مهم توجه بیشتری شده بهطوری که فصـل شـانزدهم جلـد دوم اسناد فرابخشی به موضوع آمایش سرزمین پرداخته است.

 

در این قانون موارد مهمی در رابطه با آمایش سرزمین گنجانده شده و رهنمودهایی نیز بـرای آمـایش سرزمین مطرح شده است. این رهنمودها شامل رهنمودهای کلی مصوب هیئت وزیران و ستاد برنامـه میباشد.

 

برای نخستین بار در نظام برنامه ریزی کشور، سیاست های کلی برنامـه توسـط رهبـر معظـم انقـلاب اسلامی در برنامه ی سوم تعیین و ابلاغ شده و در این راسـتا اصـول هشـتگانه ی آمـایش سـرزمین از جمله سیاستهای ابلاغی معظمله در این برنامه بودهاند.

 

در برنامه ی چهارم توسعه نیز فصل ششم به موضوع آمایش سـرزمین و تـوازن منطقـه ای پرداختـه و احکام فراوانی برای توزیع بهینهی جمعیت و فعالیتها در گسترهی کشور تعیین شده است.

 

با توجه به اهمیت موضوع فصل ششم برنامه ی پنجم مربوط به توسعه ی منطقه ای است کـه در مـواد فراوانی از این فصل به آمایش سرزمین پرداخته شده است.

 

 

 

۴

 

با توجه به نقش آمایش سرزمین در نظام برنامه ریزی کشور، و اینکه این یـک برنامـه ی بلنـد مـدت توسعه، برای ساماندهی بهینه ی جمعیت و فعالیتهای اقتصـادی آن در پهنـه ی سـرزمین مـی باشـد، تحلیل عرضه ی فعالیـت هـای اقتصـادی و تحلیـل سـاختار فضـایی فعالیـت هـا از جملـه مهـمتـرین دستاوردهای این موضوع است.

 

ارتباط تنگاتنگی که بین آمایش سرزمین و توسعه ی پایدار وجود دارد، پـرداختن آمـایش سـرزمین بـه تهدیدات ناشی از مخاطرات محیطی و محیط زیستی در این رابطه قابل توجه است.

 

بهطور کلی با توجه به اهمیت موضـوع آمـایش سـرزمین بسترسـازی جهـت دسـتیابی بـه توسـعه ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از ایـن نظـر، مـی تـوان گفـت در آمـایش سـرزمین بـدون اسـتفاده از شاخصها و داده های معتبر آماری، فاقد معنا بوده از این نظر نیز جایگاه آمار و روشهای آماری نیز در بین سایر علوم بهخوبی پیداست.

 

از طرفی با استفاده از آمایش سرزمین می توان اسناد مورد نظر جهت دستیابی به توسعه ی پایدار تهیـه کرد تا بتوان با استفاده ی بهینه از سـرزمین و بهـره بـرداری خردمندانـه از آن بـه اهـداف مـورد نظـر دسترسی پیدا کرد.

 

در آمایش سرزمین آنچه از اهمیت ویژه برخوردار می باشد، بررسی آماری و فضایی شاخصهایی است که به نوعی به سرزمین و فعالیتهای اقتصادی مرتبط میباشند.

 

از جمله این شاخصها می توان به شاخصهای مختلف جمعیت و تحولات آن اشـاره کـرد کـه منبـع اصلی برای جمع اوری آنها نتایج سرشماری های عمومی نفوس و مسـکن مـی باشـد. در ایـن رابطـه می توان وضعیت فرهنگی و تحلیل ساختار فضایی و فرهنگی- اجتماعی استانهـا را برشـمرد کـه بـا استفاده از نتایج سرشماری های عمومی نفوس و مسکن و دیگر طرح های آماری که توسط مرکز آمـار ایران اجرا میشوند، میتوان این موضوعات را بخخوبی تحلیل کرد.

 

تحلیل های اقتصادی نیز در رابطه با آمایش سرزمین جایگاه قابل توجهی دارند، از جمله این تحلیلهـا میتوان به تحلیل ویژگیهای اقتصادی جمعیت و تحلیل ویژگیهای زیربنایی اشاره کرد.

 

واژگان کلیدی: آمایش سرزمین؛ فرایند آمایش؛ بزرگی استان.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۵

 

آمار و توسعهی پایدار: مطالعهی شاخص عملکرد زیستمحیطی (EPI) ایران در جهان

 

 

لطفعلی عاقلی و میرعبداالله حسینی

 

پژوهشکدهی اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس

 

مؤسسهی مطالعات و پژوهشهای بازرگانی

 

 

 

 

چکیده: مقاله ی حاضر به توسعه ی پایـدار بـا محوریـت عملکـرد زیسـت محیطـی ایـران در جهـان می پردازد. اهداف مقاله ی حاضر عبارت اند از: (1 توسعه و ترویج کاربرد آمار در حوزه ی توسعه ی پایدار و عملکرد زیست محیطی در سطوح مختلف برنامه ریزی و سیاست گذاری؛ (2 ارزیابی شاخص عملکـرد زیست محیطی ایران بهمنظور سنجش سیاست ها و برنامه ها. مطالعه ی حاضر حکایت از جایگاه ضعیف ایران در توسعه ی پایدار دارد و امیدوار است فعالیتهای تولیدی با کمک فناوریهای نـوین دوسـتدار محیط زیست موجب عرضه ی محصولات سبز و آلایندگی حداقلی شود. توصیه ی این مقالـه، تهیـه و جمعآوری آمارهای رسمی در خصوص وضعیت محیط زیسـت و خسـارتهـای وارد بـر آن در قالـب تنظیم حسابهای ملی زیست محیطی ازطریق همکاری تمام وزارتخانهها و بـا هـدایت و همـاهنگی مرکز آمار ایران بهعنوان نهاد حاکمیتی است چرا که حکمرانی خوب، نیازمند آمارهای شفاف و دقیـق است.

 

واژگان کلیدی: توسعهی پایدار؛ شاخص عملکرد زیست محیطی؛ حسابهای زیست محیطی؛ ایران.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۶

 

بررسی میزان استناد به آمار رسمی در مجلات علمی- پژوهشی

 

منتخب مدیریت

 

 

میثم لطیفی

 

دانشگاه امام صادق علیه السلام

 

 

 

چکیده: از آنجا که مفهوم مدیریت گاه هم نهشت با تصمیم گیری قلمداد شده است، توجـه بـه آمـار و بهطور خاص آمار اعلامشده از مراجع رسمی، نقـش بسـزایی در مـدیریت کـلان و راهبـردی خواهـد داشت. از طرف دیگر انتظـار ایـن اسـت کـه اهمیـت و ضـرورت اسـتفاده از آمـار رسـمی، در قامـت پژوهشهای علمی و تحقیقاتی دانشگاهیان و در قالب مقالات علمی و پژوهشی تبلور یابد که رشته ی مدیریت نیز از آن مستثنی نیست. در این مقاله تلاش شده است به بررسی گفتمانی استفاده از آمـار و ارقام رسمی در مقالات علمی و پژوهشی منتشر شده در مجلات معتبر مدیریت که بـالاترین ضـریب تأثیر را نیز دارا بوده اند پرداخته شود. از این رو از بین مجلات نمایهشده در مرکـز مطالعـات اسـتنادی جهان اسلام ISC، سه مجله ی دانش مدیریت، پژوهشنامه ی بازرگانی، و چشمانداز مدیریت بهعنوان مجلات مدیریتی داخلی با بالاترین ضـرایب تـأثیر 0/286) درصـد، 0/172 درصـد و 0/143 درصـد)

 

انتخاب شدند. در ادامه، همه ی مقالات منتشرشده در این مجلات 1400) مقالات) مورد بررسـی قـرار گرفت و برای تک تک مقالات منتخب که دارای اسـتناد بـه آمـار رسـمی هسـتند 293) مقالـه) سـه موضوع سطح استناد، رسمیت و تنوع استناد و عمق استناد، استخراج شد. نتایج نشاندهنده ی آن است که منابع آماری مورد استفاده عمدتاً مربوط به مرکز آمار ایـران و بانـک مرکـزی بـوده و بـیشتـرین مؤلفه ی آماری مورد استناد تولید ناخالص ملی و میزان صادرات و واردات بوده است. همچنین بررسـی انجامشده نشان دهنده ی آن است که محققان از آمار و اطلاعات عمدتاً در تجزیـه و تحلیـل مسـالهی پژوهش خود استفاده کرده اند. یافته های پژوهش نشـان گـر آن اسـت کـه میـزان مراجعـه بـه آمـار و اطلاعات رسمی در بین پژوهشگران رشته ی مدیریت در خور توجه نیست. همچنین موضوعات مـورد توجه نیز از تنوع زیادی برخوردار نبوده است. البته نسبت استفاده از آمـار در بخـش تجزیـه و تحلیـل مقالات میتواند نشاندهندهی توجه عمیق محققان به آمار و اطلاعات رسمی داخلی باشد.

 

واژگان کلیدی: آمار رسمی؛ پژوهش در مدیریت؛ مدیریت دولتی؛ استناد؛ فراتحلیل.

 

 

 

 

۷

 

پارادایم مدیریت آمار در حکمرانی جهان مدرن

 

 

علیرضا حسینآبادی و لیلا علینژاد

 

وزارت نیرو

 

‡  شرکت آب و فاضلاب استان تهران

 

 

 

 

چکیده: هدف این پژوهش مطالعه وضعیت فعالیـت هـای آمـاری 131 کشـور جهـان و نقـش آن در تغییرات بنیادی در شکل و ساختار حکومتها و قوانین و مقررات به وجود آمده ناشـی از وجـود حجـم بسیار بالای داده و آمار است. پژوهشگران با تکیه بر داده های گردآوری شده به دنبال تحلیل وضعیت کنونی جهان و نظریه ی »پارادایم مدیریت آمار«، نقش و میزان تأثیرگذاری آن در ساختار حکومت هـا هستند. جامعـه ی آمـاری پـژوهش، 131 کشـور مهـم جهـان در پایگـاه اطـلاع رسـانی (وب سـایت) "World Statistics Day 20-10-2010"سـازمان ملـل متحـد و »پایگـاه اطـلاعرسـانی سـازمان آماری« هریک از کشورهای مـورد مطالعـه اسـت. روش پـژوهش اسـتفادهشـده، توصـیفی و از نـوع کتابخانه ای است که با تعریف و شناسایی 21 متغیر یا شاخص مهم و اثرگذار بر فعالیـت هـای آمـاری حکومت ها و استخراج اطلاعات لازم، در صدد است تا الگوها و مد ل های ذهنی حاکم بر فعالیت هـای آماری را کشف و تحلیل نماید. این 21 متغیر عبارتاند از: عنوان سـازمان آمـاری، وجـود وب سـایت، موقعیت در دولت، ساختار سازمانی و مالی، برنامه ی چندساله یا سالیانه، وظـایف اصـلی، تـاریخ اولـین سازمان آماری، مبنای حقوقی، سایر تولیدکنندگان آمار، نهادهای مشـورتی آمـاری، گـردآوری دادههـا

 

(آخرین سرشماری)، دسترسی به دادههای اداری، محرمانه بودن داده ها، تنوع انتشار، زبان انتشار، قالب انتشار و در دسترس بودن داده ها برای پژوهش گران. براساس یافته های این پـژوهش اسـتیلا و نفـوذ بیش از اندازه ی داده و آمار در چیدمان و ساختار نظام های حکومتی پس از نیمـه ی دوم قـرن بیسـتم، فرایند شکل گیری ساختار حکومت ها را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. تمرکز بر تـدوین و ایجـاد نظام های جامع آماری، برنامه ها، قوانین و موازین روش شناختی، دستور کارها و آیین نامه های بسیار بـا هدف نظام مند کردن، سامان دهی و ساخت مندکردن مدیریت داده هـا و آمارهـای تولیـدی از سـویی و ایجاد ساختارها و تشکیلات نوین و نهادهای متنوع در بدنه ی حکومت ها از سوی دیگر، شکل نـوینی از مدیریت را رقم زده است. این دگردیسی معناگرایانه در ساحت نظام هـای فکـری حکومـت گـران و مدیران، نیاز به الگوهای ذهنی نوین، قوائد بکارگیری داده و آمار در سطوح مختلـف جامعـه، مفـاهیم،

 

 

۸

 

باورهای تازه به آمار، نظریه های نـوین آمـاری، ابزارهـای انـدازهگیـری و سـنجش در کـاربرد آمـار و چگونگی بکارگیری آن ها، و حراس شدید از چگونگی کنترل دادهها در میان مدیران ارشـد کشـورها و وجود نظام های بازرسی و کنترل کیفی تولید داده و سـایر مـدل هـای ذهنـی دیگـر در حـوزه ی آمـار موقعیت و وضعیتی را به وجود آورده است که ضرورت مدیریت و کنتـرل داده هـا و آمـار را ضـرورتی اجتناب ناپذیر کرده است. این اتفاقات یا وضعیت ها وقتی به یک نقطه تلاقـی بـه هـم مـی رسـند بـه صورت مشترک به دنبال یک مدل و الگوواره ی واحدی می گردند تا توانایی مدیریت آمار که در اختیار دولت ها و حکومت هاست را داشته باشد. پژوهش گر به این اتفاقات عنـوان "پـارادایم مـدیریت آمـار"

 

اتلاق میکند که نقش بسزایی در حکمرانی جهان مدرن دارد.

 

واژگان کلیدی: پارادایم مدیریت؛ پارادایم مدیریت آمار؛ مدیریت آمار؛ ساختار حکومتی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۹

 

مدل سهبعدی هوشمندی سازمانی: راهی برای شناخت بهتر تأثیرات اطلاعات آماری بر تصمیمگیریهای هوشمندانه

 

 

حمیدرضا حسنزاده و نصراالله حسنزاده

 

دانشگاه تهران

 

 

 

 

چکیده: امروزه در ادبیات مدیریت با واژههای »هوشمندی تجاری« و »هوشمندسـازی« زیـاد مواجـه می شویم و کاربردهای مختلف آن را مشاهده می نماییم. اما چند نکته ی حـائز اهمیـت در ایـن زمینـه مطرح میباشد: آیا تنها بکارگیری ابزار و تجهیزات پیشرفته، یک سازمان را هوشـمند مـیسـازد؟ چـه دادههایی باید وارد این سیستمها شوند و چه اطلاعاتی باید از آن ها گرفته شوند تـا بتـوان گفـت کـه سازمان هوشمند شده است؟ مدیران چه دیدگاهی به این اطلاعات دارند و چه استفاده هـایی از آنهـا میکنند و دانش بوجود آمده چه جایگاهی در تصمیمگیریهایی آنها دارند؟ و . … در واقع داشتن و استفاده از زیرساختهای مدیریت دانش به تنهایی برای تبدیل تصمیمگیری سازمانی به یـک فراینـد دانش محور کافی نیست. پیش از خریداری، نصب و استفاده از این گونه ابزارها باید دانـش، نگـرش و رفتار مدیران هم متناسب با آن تغییر نماید. از این رو، در این مقاله سعی نمودهایم بـا ترکیـب سـطوح یادگیری سازمانی، جایگاه آمار و اطلاعات در تصمیم گیریها، و شیوه ی تصمیمگیـری مـدیران مـدل مفهومی سه بعدی برای دستهبندی سازمانها بر اساس سطح هوشمندی تصمیمگیریشان ارایه نماییم.

 

از این رو، در ابتدا به ماهیت هوشمندی سازمانی مـیپـردازیم، سـپس جایگـاه یـادگیری سـازمانی در هوشمندی سازمان را بررسی مینمائیم. بعد از آن تصمیمگیری و کیفیت اطلاعات را مورد بررسی قرار میدهیم تا در پایان بتوانیم با ترکیب این دو مدل، مدل سه بعدی هوشمندی سازمانی را ارایه دهیم.

 

واژگان کلیدی: هوش؛ هوشمندی سازمانی؛ یادگیری سازمانی؛ تصمیمگیری؛ کیفیت اطلاعات.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۰۱

 

مدیریت کیفیت و کارامدی آمارهای ثبتی جمعیتی در نظام

 

برنامهریزی کشور

 

 

معصومه توده فلاح و علی اکبر محزون

 

سازمان ثبت احوال

 

 

 

 

چکیده: هرگونه مدیریت و برنامهریزی در راستای تحقق اهداف توسعهای کشور از جمله بهبود نظـام سلامت و بهداشت عمومی، گسترش آموزش و رشد و توسعه اقتصادی- اجتماعی از طریـق دسـتیابی به اطلاعات و آمار با کیفیت، قابل اعتماد، بهنگام و شفاف امکان پذیر خواهد بود. لذا وجود یک نظـام ثبتی کارآمد و پویا در تولید اطلاعات آماری مورد نیاز در برنامه ریزی های کلان توسـعه ای از اهمیـت ویژهای برخوردار بوده و بیتردید در دنیای کنونی و در مسیر پرشـتاب توسـعه ی کشـورها، فقـدان یـا هرگونه کاستی در چنین نظامی موجب اتلاف هزینه و وقت در اثر اتکا به آمارگیریهای مقطعی و یـا نمونهگیریهای موردی خواهد شد.

 

سازمان ثبت احوال کشور بهدلیل نقش تعیینکننده در هویتبخشی به افراد جامعه از نظـر حقـوقی از یکسو، و برخورداری از ظرفیت های بالفعل قوی در تولید آمار و اطلاعات جمعیتی روزامد و دقیـق در کشور از سویی دیگر، در سالهای اخیر توانسته است با بکارگیری فناوری های نوین و بهـرهگیـری از ابزارهای نظارتی مطلوب در فرایند ثبت و تولید آمار وقایع حیاتی و تحولات جمعیتی، گام های مؤثری را در جهت تحقق اهداف نظام آماری و تأمین نیاز نظام برنامهریزی کشور به آمارهای ثبتـی جمعیتـی بردارد. در عین حال، اهمیت مدیریت کیفیت داده های ثبتی وقایع حیاتی که مورد تأکید برنامه ی ملـی آمار کشور نیز می باشد، و همچنین لزوم ارتقای مستمر کمی و کیفی آمارهای ثبتی جمعیتی از طریـق توسعه ی سیستمهای اطلاعاتی- عملیاتی در تمامی حوزههای کاری آمارهای ثبتی (شناسـایی، ثبـت، انتقال، پردازش و ارایه) ضرورتی انکارناپذیر است. لذا بررسی وضعیت گذشته، حال و چشمانـداز پـیش روی این سازمان در ابعاد گوناگون فرایند تولید و انتشار آمار و اطلاعات جمعیتی اعم از کیفیت، کمیت

 

(پوشش) و محتوا (ثبت اقلام اطلاعاتی هر واقعه)، ایجاد ساز و کارهای لازم بهمنظور نظارت، ارزیـابی و بهبود مستمر این فرایند را ایجاب مینماید.

 

 

 

 

 

 

۱۱

 

در این مقاله با استفاده از روش مطالعه ی اسنادی و با هدف تبیین و ارزیابی کمـی و کیفـی دادههـای ثبتی وقایع حیاتی با تأکید بر رعایت اصول کلی و استانداردهای لازمالاجرا بـرای طراحـی، سـاخت و استقرار سیستمهای اطلاعـاتی- عملیـاتی، پوشـش حـداکثری ثبـت وقـایع و رعایـت اسـتانداردها و توصیه های مجامع بینالمللی در مورد اقلام اطلاعاتی اسناد هویتی، ظرفیت هـای بـالقوه و بالفعـل در سازمان ثبت احوال کشور شناسایی و با تحلیل چالشهای موجود در فرایند تولید دادههای ثبتی وقـایع حیاتی، راهکارهای لازم بهمنظور تعیین ساز و کار مناسب و کارا بـرای مـدیریت کیفیـت و کارامـدی آمارهای ثبتی جمعیتی بررسی خواهد شد.

 

واژگان کلیدی: ثبت احوال؛ داده های ثبتی؛ ثبت وقـایع حیـاتی؛ مـدیریت کیفیـت آمارهـای ثبتـی؛ ارزیابی کیفیت آمارهای ثبتی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۲۱

 

مدیریت و برنامهریزی بر مبنای شواهد و مدارک- مفاهیم و روشها

 

 

اشکان شباک

 

پژوهشکدهی آمار

 

 

 

 

چکیده: در سال های اخیر فشار بر روی سازمان ها و دستگاه های مختلف به ویژه دستگاه های عمومی یا دولتی که در بخش خدمات اجتماعی و مالی فعالیت می کنند، برای افزایش کارایی، بهبـود وضـعیت پاسخگویی و مسئولیتپذیری بیشتر در انجام خدمات، افزایش یافته اسـت. بـر ایـن اسـاس نیـاز بـه برنامهریزی برای اجرای برنامه ها و فعالیت های با کیفیت، همچنین مدارک و شواهدی که کیفیت این برنامه ها را نشان دهد نیز افزایش یافته است. این بدان معنی است که علاقه و خواست سـازمان هـا و ارگــانهــای گونــاگون بــرای برنامــهریــزی و یــا مــدیریت بــر مبنــای شــواهد و مــدارک (Evidence-Based Management: EBM) نیز بیشتر شده و یا ناگریز خواهد شد. با ایـن وجـود به نظر می رسد هنوز در زمینه ی مفاهیم، تعاریف، ابعاد روش ها و چگونگی کاربرد این اندیشه ابهاماتی وجود دارد. در این مقاله سعی میشود ضمن معرفی مفاهیم و روش های الگـوی مـدیریت بـر مبنـای شواهد و مدارک، چگونگی شـکلگیـری و پیشـینه ی آن واکـاوی شـود. همچنـین محـدودیت هـای بکارگیری این الگو، مزایا و زیان های پیادهسازی آن در نظام مدیریت و برنامهریزی، از دیگـر مطـالبی هستند که در این مقاله مورد بررسی قرار خواهند گرفت. در پایان برای آشـنایی بـیشتـر خواننـدگان، ضمن بررسی چگونگی شناساندن و پیادهسازی الگوی مدیریت بر مبنای شواهد و مـدارک در اجـرای برنامه های وابسته به صندوق جمعیت سازمان ملل (UNFPA) و توصیه هـای ایـن صـندوق در ایـن زمینه، به چند تجربه ی عملی در سازمان های ارایـهدهنـده ی خـدمات اجتمـاعی در آمریکـا و بریتانیـا

 

(ایرلند شمالی) اشاره خواهد شد.

 

واژگان کلیدی: مدیریت بر مبنای نتیجه (Result Based Management)؛ مدیریت (برنامهریزی)

 

بر مبنای شواهد و مدارک؛ مسولیتپذیری و پاسخگویی؛ ارزیابی و پایش؛ صـندوق جمعیـت سـازمان ملل.

 

 

 

 

 

 

۳۱

 

نقش آمار در مدیریت مبتنی بر شواهد

 

 

زهره طرانیان و عباس رضایی پندری

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: محققان مختلف تلاشهای زیادی برای از بین بردن شکاف بین علم و عمل انجـام دادهانـد، یکی از جدیدترین مفاهیمی که با این تلاش به ادبیات مدیریت وارد شـده اسـت مـدیریت مبتنـی بـر شواهد میباشد. مدیریت مبتنی بر شواهد یک رویکرد تصمیمگیری با وجدان، بهطور صریح و با عقـل سلیم میباشد که بر اساس چهار منبع اطلاعاتی، تجربه و قضاوت مدیر، اطلاعات مرتبط بـا موضـوع، ارزیابی انتقادی بهترین شواهد در دسترس و نقطه نظرات افرادی کـه ممکـن اسـت از تصـمیم تـأثیر بگیرند، انجام میگیرد. وجود دادهها و اطلاعات دقیق، صحیح و به هنگام از جمله شواهدی است کـه برای اجرای مناسب مدیریت مبتنی بر شواهد ضروری است. یکی از سـاز و کارهـایی کـه بـر اسـاس برنامه ی ملی آمار کشور برای تهیهی آمار دقیق، به روز و با رویکرد علمی انجام گرفته اسـت ایجـاد و راهاندازی شبکه ی ملی آمار میباشد. شبکه ی ملی آمـار بـهعنـوان پایگـاه اطلاعـاتی آمارهـای ثبتـی دستگاههای اجرایی میتواند شواهد لازم برای تصمیمگیران سازمانی فراهم سازد. بنا بر ایـن بـهنظـر میرسد با برنامهریزی بهمنظور ارتقای فرهنگ آماری و ایجـاد زیرسـاختهـای مناسـب بـرای تولیـد آمارهای ثبتی، گام مؤثری در راستای نهادینه کردن نقش آمار و اطلاعات در مـدیریت کـلان کشـور برداشت.

 

واژگان کلیدی: مدیریت مبتنی بر شواهد؛ آمار ثبتی؛ شبکهی ملی آمار.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۴۱

 

نقش حیاتی آمار در برنامه ریزی و سیاستگذاری سلامت

 

 

یوسف بشیری

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: آمار سلامت در مراحل مختلف برنامهریزی و سیاستگذاری سلامت از جملـه اولویـتبنـدی مشکلات و سیاستگذاری مبتنی بر شواهد آمار و ارزشیابی تحقق اهداف سلامت، تعیین اثربخشـی، هزینهی کارایی برنامههای سلامت مورد استفاده قرار میگیرد. اولین حیطهی آمار سـلامت، ارزیـابی وضعیت سلامت جامعه است که در آن اطلاعاتی در زمینهی بیماری و مرگ، بار مشکلات سلامت و سایر شاخصهای اپیدمیولوژیک قرار دارند. این حیطه نیازهای سلامت با قابلیت اولویتبندی را بیان میکند. حیطهی دوم شاخصهای مرتبط با تقاضا، عرضه و الگوی بهرهمندی از خدمات اسـت. ایـن حیطه از جنبهی تنظیمساز و کارهای بازار سلامت و توسعهی عدالت در سلامت از نظر بهرهمندی از خدمات سلامت، کارایی و عملکرد واحدهای ارایهی خدمات در برنامهریزی اهمیت دارد. این حیطـه شامل شاخصهایی نظیر منابع قابل تحصیل برای نظام سلامت، عملکرد واحدها، میـزان دسترسـی، پوشش خدمات و نحوهی بهرهمندی است. هر یک از اطلاعات فوق از منابع مختلف سـلامت ماننـد بررسیهای خانوار، نظامهای ثبت، وقایع حیاتی، سرشماری، ثبت خدمات، ثبت های اداری و مدیریتی به دست میآیند که کیفیت و قابل دسترس بودن دادهها بـر حسـب کشـور و نـوع منبـع اطلاعـات متفاوتاند. موضوع دیگر سیاستهای ملی و منطقهای جمعاوری آمار میباشد. آمـار سـلامت بـرای برنامهریزی حیطههای مختلفی از شاخص ها را شامل میشود که کیفیت این آمارها تابعی از وضعیت ایجاد زیرساختهای لازم برای جمعاوری دادهها است که این آمارها در کشور ما از روشهای نظـام ثبت جاری اطلاعات، سرشماریهـا، مراقبـت اپیـدمیولوژیک از بیمـاریهـا، گـزارشهـای ماهانـهی واحدهای بهداشتی بهدست میآیند. بدین منظور ابتدا باید شاخصهای سلامت تعریف، اولویتبندی و روند آنها مورد ارزیابی قرار گیرد. برای اولویتبندی شاخصها لازم است پاسخ به سؤالهایی از قبیل میزان اهمیت از نظر سلامت عمومی، میزان تطابق شاخص با کمیت مورد نظر، وجـود راه کـار عملـی برای اندازهگیری، چگونگی لحاظ کردن ابعاد عدالت در سلامت را در نظر گرفت. 180 شاخص ملی و بینالمللی از 374 شاخص ملی موجود حوزهی سلامت توسط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی تهیه میشود. منابع آمار سلامت در کشور، اطلاعات سرشـماری مرکـز آمـار ایـران، اطلاعـات ثبتـی

 

 

 

۵۱

 

سازمان ثبت و احوال کشور، نظام جاری اطلاعات بیماریها، و اطلاعات نظـام مراقبـت بیمـاریهـا، اطلاعات طرح نظام مراقبت عوامل خطر بیماریهای غیر واگیر، آمار نظام جاری اطلاعات برنامههای مختلف سلامت میباشد.

 

واژگان کلیدی: آمار سلامت؛ برنامهریزی؛ عدالت در سلامت؛ شاخص.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۶۱

 

 

واکاوی خط مشیگذاری در پرتو شواهد:

 

آیا آمار شاهد مناسبی برای ارتقا صحت و دقت خط مشی ملی

است؟

 

 

سید عباس ابراهیمی و حسن داناییفر

 

دانشگاه تربیت مدرس

 

 

 

 

چکیده: اتکای استدلالهای خط مشیگذاری ملی بر نظرسنجیهای نگرشی و افکارسنجی ها چنـدان تضمینکننده ی تحقق اهداف غایی خط مشیهای عمومی و همـینطـور رهآوردهـای اثرگـذار آنهـا نخواهد بود. خط مشیگذاری در پرتو شواهد رویکرد جدیدی به چرخه ی خـط مشـیگـذاری عمـومی است که در بسیاری از کشورها بر ریل استفاده قرار گرفته است. یکی از شواهد مهـم در ایـن رویکـرد آمارهای ملی است. بر این اساس آمار میتواند در صورت دقت و صحت در تولید و اشـاعه، صـحت و دقت، کیفیت و ظرفیت خط مشیهای ملـی را ارتقـا دهـد. هـدف ایـن مقالـه واکـاوی رویکـرد خـط مشیگذاری مبتنی بر شواهد با محوریت آمار بهعنوان یکی از شواهد کلیـدی اسـت. پـس از واکـاوی رویکرد فوق، نقش آمار در خط مشیگذاری ملی تحلیل خواهد شـد. در نهایـت تجربیـات مختلـف در زمینهی بکارگیری آمار در خط مشیگذاری عمومی در کشورهای مختلف بررسی میشود.

 

واژگان کلیدی: بخش عمومی؛ خط مشیگذاری؛ آمار؛ حکمرانی؛ خط مشیگذاری مبتنی بر شواهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۷۱

 

ارزیابی و بهبود کیفیت یک طرح آمارگیری

 

 

سیده حبیبه میرعبدالعظیمی

 

استانداری گیلان

 

 

 

 

چکیده: در مراحل مختلف انجام طرح آمارگیری عوامل متعددی بر کیفیـت آن تأثیرگـذار اسـت کـه شناسایی و سعی در ارتقا یا حفظ نقاط قوت و برطرف نمودن مشکلات و نقـاط ضـعف، باعـث بهبـود کیفیت طرح آمارگیری می شود. این موارد را می توان در مراحـل مختلـف و بـا اسـتفاده از روش هـای گوناگون شناسایی کرد. اگر چه شناسایی نقاط قوت و ضعف موجـود در قسـمت هـای مختلـف طـرح آمارگیری بسیار مهم است، ولی کافی نیست. تحلیـل مـوارد شناسـایی شـده و اسـتفاده از روشهـای آماری، لازمه ی بهبود مداوم کیفیت است. ابزارهای آماری گوناگونی در این زمینه وجـود دارنـد کـه از آن جمله می توان به نمونه گیری برای پذیرش، نمودار p، نمودار پارتو و علت و معلول اشاره نمـود. در این مقاله ضمن معرفی این روش ها، کاربرد آن ها نیز در کنترل کیفیـت طـرحهـای آمـارگیری مـورد بررسی قرار میگیرد.

 

واژگان کلیدی: حجم انباشته؛ سطح بازرسی؛ سطح کیفیت قابل قبول؛ نمودارp؛ نمودار پارتو و علت و

 

معلول.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۸۱

 

آمار در خدمت مدیریت کیفیت آموزش منابع انسانی

 

 

مستوره مرادی و سهیلا پناهی

 

شرکت آب منطقهای همدان

 

 

 

 

چکیده: امروزه شرکت های فعال در بسیاری از عرصههای رقابتی، محصولات و خدمات مشابهی را به مشتریان خود ارایه مـی کننـد و از فنـون مشـابهی بهـره مـی گیرنـد. مراقبـتهـای کیفیتـی یکـی از استراتژیهای مهم در عرصه ی رقابت محسوب میشود. بهبود روشهای انجـام کـار سـبب کـاهش دوبارهکاریها، کارهای اضـافی ، اتـلاف منـابع ، کـاهش مخـارج کنتـرل کیفیـت و در نهایـت باعـث کاهش هزینه ی ارایه ی خدمت یا تولید کالا خواهد شد. بنا بر نظر یاتدمینگ، هر چه بر کیفیت افـزوده شود، هزینهها کاهش مییابند. این امر باعث یک واکنش زنجیرهای میگردد. کیفیت بهتـر منجـر بـه هزینههای پایینتر و بهرهوری بیشتر میشود. هر شرکتی با هزینههای کمتـر، مـیتوانـد بخشـی از صرفهجوییهای خود را به شکل قیمتهای ارزانتر به مشتریانش منتقل کند، لذا مشتریان آن شرکت از دو سو بهرهمند میگردند: یکی کیفیت بهتر و دیگری قیمت ارزانتر. از آنجـا کـه داده هـای آمـاری بنیادی ترین اصل برای برنامه ریزی بوده و برنامه ریزی اساسی تـرین شـاخص بـرای مـدیریت قلمـداد می شود، تدارک اطلاعات و پردازش آن میتواند مدیران را در تصمیمگیری یاری رساند. سـه حلقـه ی آمار و اطلاعات، برنامهریزی و مدیریت از حلقههای توسعه بهشمار میرود. منابع انسانی با ارزشترین منابع هر سازمان بوده و بنا بر این مدیریت منابع انسانی نیـز جایگـاه ویـژهای در ارتقـای بهـرهوری و افزایش کیفیت دارد. دانش و تخصص کارکنان بر کیفیت خدمات و کالاهای ارایهشده از سـوی آنـان تأثیرگذار است. لذا در مقاله ی حاضر ضمن تشریح ابعاد مدیریت کیفیت، به نقش آمار و کـاربرد آن در بهبود کیفیت آموزش منابع انسانی با ارایهی یک مثال پرداخته میشود.

 

واژگان کلیدی: توسعه ی دانش؛ مدل تعالی سازمانی؛ مدیریت کیفیت؛ مدیریت منابع انسـانی؛ نتـایج

 

آماری.

 

 

 

 

 

 

 

 

۹۱

 

آمار و آمایش سرزمین با رویکرد برنامهریزی منطقهای

 

قدرت طاهری، فریده باقری، محمدرضا انصاری«

 

مرکز آمار ایران

 

پژوهشکدهی آمار

 

«  گروه آمایش برنامهها سرزمین و توسعه هزاره

 

 

 

 

چکیده: برنامه ریزی منطقه ای کوششی، نظامیافته و منظم برای انتخاب بهترین روش های موجود، در راستای رسیدن به هدفی خاص در یک منطقـه اسـت. در برنامـه ریـزی منطقـه ای تـلاش در جهـت شناسایی قابلیت های منطقه و توزیع بهینه ی امکانات و فعالیت های اقتصادی بهصورت بهینه و کارا در سطح منطقه میباشد.

 

یکی ازمحورهای برنامه های توسعه ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بعد از انقلاب اسلامی گرایش از برنامه ریزی بخشی به سمت برنامهریزی منطقهای بوده است و هدف اصلی از این گـرایش تخصـیص منابع و فعالیتها به نقاط جغرافیایی بر مبنای پتانسیلها و ویژگیهای خاص آن مناطق بوده است.

 

بنا بر این هدف از طراحی و اجرای برنامه ریزی منطقه ای ایجاد تمرکز زدایی برای افزایش بهره وری و کارایی استان ها در فعالیت های مختلف در راستای دستیابی به توسعه می باشد. از طرفـی بـا ایـن کـار انتظار میرود تعادل و توازن منطقهای نیز گسترش یابد. توازن منطقهای به دنبال نوعی عدم تمرکز در برنامه ریزی می باشد، ایجاد کمیته ی برنامه ریزی و بعد از آن شورای برنامهریزی و توسعه در استانهـا، در این راستا می باشند. در سال های برنامه ی چهارم توسـعه، ایجـاد شـورای برنامـهریـزی و توسـعه و همچنین نظام درامد و هزینه ی استان ها در راستای توجه بیش از پیش به موضوع برنامـه ریـزی هـای استانی بوده که هر استان با توجه به موقعیت جغرافیایی و پتانسیل های خاص خود، برنامه ریـزی هـای مناسب را به اجرا گذارد.

 

با توجه به آنچه گفته شد تقسیم استان ها به مناطق مختلف بهطوریکه بتوان بین آنها تمایز معنیدار قائل شد از اهمیت ویژه برخوردار می باشد. از طرفی این تقسیم بندی باید بر اساس یک روش علمی و با استفاده از یک ابزار معتبر انجام گیرد. بهمنظور دستیابی به این هدف در این بررسی از روش تحلیل خوشه ای و مجموعه ای از شاخص های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی اسـتفاده مـی شـود. بـر

 

 

 

 

 

۰۲

 

اساس نتایج حاصل انتظار می رود استان هـا در منـاطقی قـرار گیرنـد کـه بـیش تـرین تشـابه از نظـر

 

 

شاخصهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی با هم داشته باشند.

 

واژگان کلیدی: برنامهریزی منطقهای؛ آمایش سرزمین؛ توسعه منطقهای.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱۲

 

آمار و آمایش آموزش عالی

 

 

قدرت طاهری، رضا نوروز زاده و زهره طرانیان

 

مرکز آمار ایران

 

ورازت علوم، تحقیقات و فناوری

 

 

 

چکیده: امروزه دستیابی به توسعه و رفاه یکی از اهداف مهم برنامهریـزان و سیاسـتگذاران در جوامـع توسعهنیافته میباشد. برای نائل شدن به این مهم، موانع متعددی وجود دارد که باید برطرف گردد.

 

سرمایهگذاری در بخش آموزش جامعه بهویـژه آمـوزش عـالی، از راههـای مـؤثر بـرای رهـایی از دام توسعهنیافتگی میباشد. با توجه به این که پرداختن به ابعاد مختلف آمـوزش عـالی نیـاز بـه اعتبـارات فراوان دارد، بنا بر این آگاهی از توزیع و پراکنش آموزش عالی بهصورتی متعـادل در سـطح جامعـه از اهمیت لازم برخوردار است. بهطوری که اگر این موضوع رعایت نشود، خود عـدم تعـادلهـا را دامـن خواهد زد.

 

بسیاری از کشورهای جهان نیز سعی در ایجاد ارتباط بین آموزش عالی و برنامه های توسعه ی ملـی و ارتقای دانش و فنّاوری دارند. از این رو، سیاست های توسعهی ملی به آموزش خصوصاً آمـوزش عـالی ارتباط دارد. یکی از نقش های مهم در این زمینه، تأثیر آموزش عالی بر توسعهی اقتصادی است. برخی از محققان معتقدند هر نوع آموزشی که فرد میبیند در وی ظرفیت و قابلیتی ایجاد میکند که میتواند درآمد بیشتری را در آینده به وجود آورد.

 

با توجه به این موضوع، برنامهریزان، سیاستگذاریهای خود را در جهت افـزایش بهـرهوری در بخـش آموزش عالی با مطرح کردن موضوع آمایش آموزش عالی قرار دادهاند. از آنجایی کـه برنامـهریـزی و سیاستگذاری علمی نیز در هر بخش شامل مراحل زیر می شود:

 

تحلیل وضع موجود، جمعاوری اطلاعات مربوط، تعیین وضـع مطلـوب بـر اسـاس اهـداف مـد نظـر، برنامهریزی برای بهبود وضع موجود، اجرای برنامهها و ارزیابی نتایج آنها.

 

ارایه ی آمارهای صحیح، دقیق و بهنگام و معرفی شاخصهای مناسب در این حوزه ابزارهـای مفیـدی در جهت برنامهریزی و سیاستگذاری در بخش آمایش آموزش عالی فراهم میکنند. در این مقاله سعی بر ارایه ی شاخصها و آمارهای مورد نیاز، تحلیل و توصیف آنها در جهت تشـخیص دقیـق نیازهـا و توزیع مناسب دانشجویان و دیگر امکانات آموزشی برای دستیابی به اهداف فوق شده است.

 

 

 

۲۲

 

 

واژگان کلیدی: توسعهیافتگی؛ آموزش عالی؛ آمایش سرزمین؛ آمایش آموزش عالی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۳۲

 

 

آمار و توسعهی پایدار

 

مطالعه و ارزیابی رقابتپذیری (GCI) ایران در جهان

 

 

میرعبداالله حسینی و سیدعلی حسینی

 

مؤسسهی مطالعات و پژوهشهای بازرگانی

 

دانشگاه سمنان

 

 

 

 

چکیده: مقاله ی حاضر به موضوع محوری توسعه ی پایدار با محوریت شاخص رقابت پذیری ایـران در جهان می پردازد. اهداف مقالهی حاضر عبـارت اسـت از:(1 توسـعه و تـرویج کـاربرد آمـار در حـوزهی توسعه ی پایدار و رقابت پذیری در سطوح مختلف سیاست گذاری، برنامـه ریـزی و مـدیریت؛ (2 تبیـین ویژگی های آمار مورد نیاز در ارزیابی شاخص رقابت پذیری ایـران در جهـان بـهمنظـور رصـد نمـودن کارکردها، سیاست ها و برنامه هـا. بـرای ایـن منظـور مؤلفـه هـای 12 گانـه و متغیرهـای اثرگـذار بـر رقابت پذیری در اقتصاد ایران برای سالهای 2010، 2011 و 2012 مورد بررسی قرار گرفتـه و آنگـاه تحلیلی از چشم انداز و روندهای احتمالی آن ارایه شده است. نتایج مطالعه گویای آن است که وضعیت فعلی رقابت پذیری ایران در جهان مناسب ارزیابی نمی شود و حتی بیم آن می رود که چشـمانـداز آتـی رقابت پذیری ایران در جهان رو به وخامت بگذارد. بهمنظور بهبود و اعتلای رقابت پذیری در 12 مؤلفه و در بیش از 40 عامل سیاستی بهبود دهنده ی رقابت پذیری اقتصاد ایران در جهان، اهم توصـیه هـای سیاستی ارایه گردیده است.

 

واژه های کلیدی: توسعه ی پایدار؛ رقابت پذیری جهانی؛ نهادهـا؛ زیرسـاختهـا؛ ثبـات اقتصـادکلان؛ بهداشت و آموزش؛ کارآمدی بازارها (کالا-کار- مالی)؛ سطح فن آوری و نوآوری؛ اندازه ی بازار؛ کسب و کار ایران و جهان.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۴۲

 

آیندهنگری نقش آمار در سیاستگذاری و تصمیمگیری

 

 

بهزاد محمودی

 

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

 

 

 

 

چکیده: در این مقاله علاوه بر معرفی برخی از ایـن چـالش هـا، برخـی خطـوط اصـلی برنامـه ریـزی آینده نگر برای آمار معرفی می گردد و همچنین به گذشـته، حـال و آینـده ی آمـار در ایـران و ارایـه ی پیشنهاد در خصوص مواجهه با این چالش ها در آمار ایران پرداخته می شود. باید توجه داشـت آینـده از آن بانک های اطلاعاتی عظـیم و مجموعـه هـای بـزرگ داده و اطلاعـات اسـت. همچنـین سـؤالات تصمیم سازان نیز همان سؤالات ساده ی گذشته نخواهد بود. آما و اطلاعات دقیق مهم ترین ابزار برای تصمیم سازان و سیاستگذاران جهت برنامهریزی دقیق و صحیح با کمترین هزینه است. اگـر در قـرن نوزدهم مجموعه های داده ی بزرگ برای حل مشکلات و سؤالات ساده به کار می رفت و یـا در قـرن بیستم مجموعه داده های کوچک برای مشکلات و سؤالات ساده کفایت می نمـود، در قـرن بیسـت و یکم آماردانان با مجموعه داده های بزرگ برای حل مشکلات و سؤالات پیچیده روبرو خواهند بود. بـا این اوصاف می توان گفت آینده ی علم آمار درخشان است ولی آینده ی آماردانان نیازمند برنامـه ریـزی جدی است. آماردانان در آینده با چالش هایی روبرو خواهند شد کـه درگیرشـدن بـرای حـل مسـایل و مشکلات پیچیده ی پیش روی تصمیم سازان و سیاسـت گـذاران و ایجـاد سـؤالات پیچیـده تـر سـاز و کارهای اجتماعی و اقتصادی وضعیت زندگی مردم در آینده از جمله این چالشها است.

 

واژگان کلیدی: آمار؛ آیندهنگری؛ برنامهریزی؛ تصمیمسازی؛ چالشهای آماردانان.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۵۲

 

بررسی رابطه بین نگرش کاربران فناوری اطلاعات با پذیرش

 

استفاده از آن در شهرداری نجف آباد

 

 

وجیهه صافی و حمید بیدرام

 

دانشگاه علامه طباطبایی

 

‡  دانشگاه اصفهان

 

 

 

 

چکیده: امروزه صرفاً با نصب نرمافزارها وسختافزارها نمیتوان به موفقیت پروژههای پیادهسـازی در سازمانها مطمئن بود. بنا بر این پذیرش آن و استفاده از آن به اندازهی خود فناوری مهـم مـیباشـد.

 

البته سازمانها همیشه از منافع ذکرشده بهرهمند نمیشوند، زیرا که به دست آوردن این منافع وابسـته به استفادهی مؤثر ازسیستمهای فناوری اطلاعات میباشد. بنا بر این شناسایی و فهم عواملی کـه بـر پذیرش فناوری اطلاعات از سوی کاربران تأثیر میگذارد بسیار مهم است. پژوهش حاضر، به بررسـی رابطهی بین نگرش کاربران فناوری اطلاعات با پذیرش فناوری در شـهرداری در چـارچوب دو متغیـر اصلی مدل پذیرش فناوری (TAM) یعنی سودمندی کـاربرد درکشـده وسـادگی کـاربرد درکشـده میپردازد. این پژوهش از نوع توصیفی - پیمایشی و ابزار گردآوری اطلاعات آن پرسشنامه بوده است که به تصادف بین 80 نفر از کاربران سیستم شهرداری نجـف آبـاد توزیـع شـده اسـت. در تحلیـل و استنباط آماری فرضیات از معیار ضریب همبستگی و رگرسیون خطی چندگانـه و آزمـونهـای آمـاری استفاده شده است. یافتههای حاصل از پژوهش حاضر حاکی از آن است که نگرش و سـادگی کـاربرد درکشده و سهولت کاربرد درکشده در پذیرش فناوری اطلاعات تأثیر به سزایی دارند.

 

واژگان کلیدی: فناوری اطلاعات؛ مدل پـذیرش فنـاوری (TAM)؛ سـادگی کـاربرد درک شـده؛ سهولت کاربرد درک شده.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۶۲

 

بررسی شیوههای اطلاعرسانی آماری و سنجش رضایت کاربران

 

آماری مرکز آمار ایران

 

 

مهشید دولت مدلی، زهرا حرفتی و مهرناز سلطانی

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: تحولات چمـشگیـر در امـر تولیـد، ذخیـره، پـردازش و انتقـال اطلاعـات در جوامـع امـروز استانداردهای زندگی اجتماعی، الگوهای کار و فراغت، نظام آموزشی، فعالیت های اقتصادی و بازرگانی و … را تحت تأثیر قرار داده است. بر اساس الگوی بخش آمار سازمان ملل متحد که برای بـالابردن مدیریت کیفیت در تولید و انتشار اطلاعات ارایه شده است، بخش هفتم بـه اطـلاعرسـانی اختصـاص یافته است و مراحل پنجگانه ی آن شـامل بـرروز رسـانی سیسـتمهـای خروجـی، ایجـاد محصـولات اطلاعرسانی، مدیریت انتشار محصولات اطلاعرسانی، ترویج محصولات اطلاعرسـانی و پشـتیبانی از کاربران میباشد. بنا بر این، ماهیت تولید دادههای آماری و فراهم آوردن بستر مناسب برای استفاده ی کاربران از وظایف اصلی مراکز آماری به شمار میرود. این پژوهش بر آن است تا ضمن پـرداختن بـه اهمیت اطلاعرسانی آماری، به مطالعه ی شیوههای اطلاع رسانی دادههای آماری تولیدشده توسط مرکز آمار ایران بپردازد. از دیگر اهداف این تحقیق، توصیف جامعه ی کـاربران و مخاطبـان آمـار و نگـرش آنها نسبت به کیفیت اطلاعات آماری، سنجش میزان رضایتمندی از خدمات اطلاعرسانی میباشـد.

 

برای این سنجش، تعداد 150 نفر از کاربران حضوری و 50 کاربر حقوقی مرکز آمار در بـازه ی زمـانی مرداد و شهریورماه 1391 مورد پیمایش قرار گرفته و با تکنیک پرسشنامه به گرداوری دادهها پرداخته شده است. دادهها با استفاده از نرم افزار spss مورد تحلیل قرار گرفتـه اسـت. بـر اسـاس یافتـههـای تحقیق، کاربران آماری بر حسب جـنس، رشـته و مقطـع تحصـیلی طبقـهبنـدی شـدهانـد. همچنـین بیشترین آمار مورد درخواست کاربران و موارد استفادهی آن مورد تحلیل قرار گرفته است.

 

واژگان کلیدی: آمار؛ اطلاعرسانی آماری؛ کاربران آمار؛ مرکز آمار ایران.

 

 

 

 

 

 

 

 

۷۲

 

بررسی نقش آمار در توسعهی پایدار و چالشهای فرارو

 

 

ابراهیم عباسی و شهاب احمدی ماژین

 

دانشگاه الزهرا (س)

 

نهاد ریاست جمهوری

 

 

 

 

چکیده: آمار و اطلاعات بهعنوان بسترساز و زمینهساز برنامهریزی و تصمیمگیری نقشی بـیبـدیل در حرکت جوامع به سوی توسعه ایفا مینمایند. سیاستگزاریهای منطقی در کشورها بر مبنای دادههای آماری دقیق و اصولی صورت میپذیرد. تحقیق حاضر با رویکردی اسنادی و بهرهگیری از روشهـای مقایسهای میکوشد به بررسی نقش آمار در توسعه ی پایدار بپردازد. ضمن این که تلاش مـیشـود تـا چالشهای فراروی این امر مورد بحث و نظر قرار گیرند. نتایج تحقیق نشان از آن دارد که بهرهگیـری از آمارهای روزآمد و صحیح، نقش انکارناپذیری در تحقق توسـعه ی پایـدار در کشـور بـر عهـده دارد.

 

همچنین دیگر نتایج تحقیق گویای این امر است که بانک های اطلاعـاتی و آمـاری دقیـق مـیتوانـد بهعنوان پیشنیاز در طرحهای توسعهمدارانه قابل طرح باشد. محدودیت منابع مالی و انسـانی، بـه روز نبودن منابع آماری، اطلاعات نادرست و مواردی از این دست عمـده چـالشهـای فـراروی توسـعه در رهیافتهای آماری بشمار میروند.

 

واژگان کلیدی: توسعه؛ توسعهی پایدار؛ رهیافتهای آماری؛ بانک اطلاعاتی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۸۲

 

بررسی نقش دادههای آماری و شاخصسازی مفاهیم در استقرار و

 

تداوم توسعهی پایدار

 

 

فرخ مسجدی و حیدر فتحزاده

 

استانداری آذربایجان شرقی

 

 

 

 

چکیده: شاخصسازی مفاهیم و جمع اوری آمار و اطلاعات پیرامون شاخصها مهمترین منبـع بـرای سنجش مفاهیم کیفی بهطور عام و توسعه ی پایدار بهطور خـاص اسـت . توسـعه ی پایـدار بـه لحـاظ مفهومی یک فرایندی است که نقطهی انتها ندارد و همین امر باعث گردیده است که از آن بـهعنـوان نظریه ی جدید نظریه ی پایداری و پاردایم پایداری یاد نمود. بنـا بـر ایـن تأکیـد بـر شـاخصسـازی و جمعآوری اطلاعات و تبین این اطلاعات با بهـرهگیـری از نظریـات و پـاردایمهـا نشـانگر اهمیـت و ضرورت دادههای آماری میباشد. از آنجایی که دادههای منتشرشده توسط مراکز آمـاری از پشـتوانه و اعتبار لازم به لحاظ روششناسی برخوردار است و این اطلاعات بهدلیل اینکـه بـهطـور پیوسـته و در قالب سری زمانی منتشر میگردد، نقش مهم و ارزنـدهای در سـنجش مفـاهیم توسـعهی پایـدار دارد.

 

بههمین دلیل در این مقاله سعی شده است ابتدا به بررسی مفهـوم توسـعه ی پایـدار پراختـه و سـپس ضمن نشان دادن نقش و اهیمت شاخصسازی در جمعآوری اطلاعات مورد نظـر بـه جایگـاه آمـار و اطلاعات تولید شده توسط مرکز آمار ایران با مؤلفههای توسعهی پایدار پرداخته شود.

 

واژگان کلیدی: شاخص؛ توسعهی پایدار؛ پاردایم؛ سالنامهی آماری.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۹۲

 

تحلیل نقش و جایگاه تولید آمارهای جمعیتی در تحقیق، توسعه با

 

تأکید بر آمارهای ثبتی

 

 

محمود مشفق

 

مرکز مطالعات و پژوهشهای جمعیتی آسیا و اقیانوسیه

 

 

 

 

چکیده: نظام آماری و اطلاعاتی بهویژه آمار و اطلاعات جمعیتی اهرم و ابزار اساسی حکومـت خـوب است. یک نظام آماری در صورتی می تواند در حکمرانی خوب مـؤثر واقـع گـردد کـه چرخـه و مسـیر درست آن (تولید آمار، انتشار به موقع، تحقیق، تدوین سیاستگذاری، گرفتن بازخورد در امر جمعآوری مجدد آمارها) طی گردد. سه منبع اصلی آمارهای جمعیتی سرشماری، نمونهگیری و ثبت وقایع حیـاتی است. ثبت وقایع حیاتی در کنار سرشماری و نمونهگیری جایگاه مهمی در نظام آماری همـه کشـورها ایفا میکند.

 

سرشماری و ثبت جمعیت در یک نظام آماری کارامد و سیستمی باید مکمل هم باشـند. ویژگـیهـای یک نظام آماری ثبتی مطلوب عبارت اند از: جامعیت، پوشش همه ی وقـایع جمعیتـی، پوشـش مکـانی مناسب، استمرار زمانی و ایجاد نظام قانونی مؤثر و کارامد جهت ثبـت وقـایع اسـت. آمارهـای حیـاتی

 

(تولد، مرگ، ازدواج و طلاق) در صورت داشتن اعتبار و روایی از پرکاربردترین و اساسیترین آمارهای جمعیتی در امر برنامهریزی و مدیریت اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی هسـتند. دقـت و اعتبـار، پایـایی، شفافیت، قابلیت ارزیابی و قیاس با سایر منابع آماری داخلی و بینالمللی از جمله ویژگیهای یک نظام آمار جمعیتی مطلوب است.

 

لذا دفتر آمارهای ثبتی جمعیتی کشور بهعنوان یکی از متولیان اصلی جمـعاوری دادههـای ثبتـی بایـد تلاش نماید کمیت و کیفیت داده های ثبتی را ارتقاء بخشد، تولید داده های ثبتـی بـا نیازهـای ملـی و محلی متناسب سازد. مکانیزمهای نظارت، پایش و ارزشیابی تولید دادههای ثبتی را فراهم نماید و خود را با سایر بخشهای نظام آماری کشور هماهنگ و سازگار نماید.

 

واژگان کلیدی: حکومت خوب؛ نظام آماری؛ آمارهای ثبتی؛ سرشماری؛ وقایع.

 

 

 

 

 

 

۰۳

 

تحلیل (SWOT)

 

»نظام آماری کشور«

 

 

افسانه رایزی و بهاره انتظاری

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

 

چکیده: در حدود 10 سال از شکلگیری نظام آماری کشور با ساختار و اهداف فعلی مـی گـذرد. امـا آنچه که در این مدت قابل توجه بوده و بهعنوان یک معضل نظر کارشناسان و مسئولان کشور را بـه خود جلب کرده است، عدم کارایی این نظام و تحقق اهداف آماری، بهطور کامـل مـیباشـد. بـه نظـر میرسد دستگاههای اجرایی کشور نیز با حـداقل توجـه بـه ایـن نظـام و در خـارج از چـارچوبهـای تعیین شده ی آن به فعالیت میپردازند. در این راستا مرکز آمارایران بهعنوان رکن اصـلی نظـام آمـاری کشور در صدد بررسی و رفع مشکلات و موانع موجود میباشد ولی اقدامات صورت گرفته توسط ایـن مرکز طی 10 سال گذشته مداوم ومنسجم نبوده است.

 

هدف اصلی در این مقاله، استفاده از روش swot بهعنوان یکی از پرکاربردترین روشهـای تجزیـه و تحلیل بوده که بهمنظور تسهیل و تسریع در شناخت و رفع مشکلات در امور سیاستگذاری و مدیریت استفاده میشود. بدین منظور ابتدا روند موجود نظام آماری کشور معرفی شده و سـپس نقـاط قـوت و ضعف نظام آماری فعلی از منظر کارشناسانی که طی 10 سال اخیر در موضـوعات مربـوط از نزدیـک سهیم بودهاند، بررسی شده و در انتها با توجه به نظرات اخذ شده از مدیران ارشـد مرکـز آمـار ایـران، پیشنهادات کارشناسی ارایه شده است.

 

واژگان کلیدی: نظام آماری کشور؛ کمیتههای آمار بخشی؛ شورای عالی آمار.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱۳

 

جایگاه آمار در مطالعات و مدیریت توسعهی روستایی

 

 

زهرا حرفتی و محمدحسن خاکباززاده

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: امروزه نقش و جایگاه مدیریت در تمام عرصههای زندگی اقتصادی و اجتماعی انسان، بـیش از پیش اهمیت پیدا کرده است و مدیریت بر پایه ی اصول علمـی و مشـاهدات عینـی در زمینـههـای مربوط به سازمان دادن و اداره ی جوامع انسانی در عرصه ی توسعه و رفاه صورت میگیرد. بنا بر ایـن، شناخت وضع موجود که مقدمه ی برنامهریزی برای آینده میباشد ضرورتی انکار ناپذیر بوده و مستلزم ابزار و دانشی مناسب برای جمع اوری اطلاعات مورد نیاز برای اتخاذ تصمیمهای راهبردی میباشد. در این میان علم آمار در مراحل جمع اوری، تعبیر و تجزیه و تحلیل داده ها و استخراج تعمیمهای منطقـی در مورد موضوعات مورد بررسی، اهمیت شایانی دارد. مقالهی حاضر در صدد است نقش پایهای آمـار را در تهیه ی طرح هادی روستایی که بهعنوان یکی از ابزارهای مهم مـدیریت توسـعه ی روسـتایی در ایران محسوب میشود، تشریح نمایـد و بـه روش اسـنادی و کتابخانـهای مراحـل گونـاگون تـدوین، تصویب، تهیه و اجرای طرح هادی روستایی را مطالعـه کـرده و ضـرورت و اهمیـت اسـتفاده از آمـار صحیح و علمی، اطلاعات مکانی و نتایج سرشماریها را در این طرح مهم مورد بررسی قرار دهـد. در قالب این طرح، وضعیت فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی، جمعیتی وفرهنگی کل روستا بررسی، ساماندهی

 

æ                   برنامهریزی میشود. مدت زمان اعتبار یک طرح هادی از زمان تهیه تـا اجـرا ده سـال مـی باشـد و اهداف آن که همراستای اهداف سند چشمانداز توسعه ی 20 ساله ی کشور میباشد عبارت اند از: ایجاد زمینه ی توسعه و عمران روستاها، تـأمین عادلانـهی امکانـات از طریـق ایجـاد تسـهیلات اجتمـاعی، تولیدی و رفاهی، هدایت وضعیت فیزیکی روستا، ایجاد تسهیلات لازم جهت بهبود مسکن روسـتائیان

 

æ                  خدمات زیستمحیطی و عمومی.

 

واژگان کلیدی: مدیریت مبتنی بر شواهد؛ آمار؛ توسعهی روستایی؛ طرح هادی روستایی.

 

 

 

 

 

 

 

 

۲۳

 

چشمانداز جمعیت ایران تا افق سال 1430 هجری شمسی

 

 

الهام فتحی

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: در عصر حاضر، مسائل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در سطوح ملی و بینالمللی بـا موضـوع جمعیت، ارتباط مستقیمی برقرار کرده است تا آنجا کـه اکثـر سیاسـتهـا و برنامـههـای اقتصـادی و اجتماعی کشورها با مباحث جمعیتی پیوند تنگاتنگی پیدا کرده است. در همـین راسـتا بـرای اتخـاذ و انتخاب سیاست مناسب جمعیتی که هماهنگ و سازگار با برنامههـای توسـعه ی پایـدار کشـور باشـد، آگاهی ازحجم جمعیت، توزیع سنی و جنسی آن و نیز میزان رشد سـالیانه و چگـونگی تغییـرات آن، از ابزارهای شناخته شده میباشند و هرچه دانش برنامهریزان در ارتباط با جمعیت دقیقتر باشـد، احتمـال توفیق برنامههای توسعه افزایش مییابد. تحقیق حاضر با مدد از روشهای علمی به بررسی دورههای رشد جمعیتی ایران و مرفولوژی (ریختشناسی) آن پرداخته و سعی مینماید تـا بـا ارایـه ی تصـویری روشن از روند رشد جمعیت کشور راهکارهای مناسبی را برای تدابیر سیاستهای جمعیتی ارایه نمایـد.

 

تحقیق حاضر پژوهشی پهنانگر و کتابخانهای است. برای پیش بینی جمعیت کشور از روش ترکیبی بـا استفاده از نرم افزار people و با سه فرض باروری ثابت، باروری در سطح جایگزینی و باروری بـالاتر از سطح جایگزینی استفاده شده است. نتیجه آن که با توجه به آغاز موج دوم رشد جمعیت در ایـران و وقوع پدیدهی گشتاوری جمعیت و پیش بینی ادامه ی روند آن حداقل تا سه دهه ی آینـده، پـیشبینـی میشود حداقل تا دهه ی 1420 شمسی رشد جمعیت کشور به صفر نخواهد رسـید. عـلاوه بـر ایـن از آنجایی که در این بررسی آینده نگری جمعیت کشور با فروض مختلف جمعیتی ارایه مـیشـود، نتـایج پیشبینیها میتواند همچون چراغی روشن راه را برای مدیریت و سیاستگزاری و برنامهریزی جمعیتی در سالهای آتی هموار سازد.

 

واژگان کلیدی: جمعیت؛ پیشبینی جمعیت؛ باروری؛ روش ترکیبی.

 

 

 

 

 

 

 

 

۳۳

 

حسابهای زیست محیطی و توسعهی پایدار

 

 

زینب رضایی و جواد حسینزاده

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: توسعه ی پایدار مستلزم توجه به محیط زیست میباشد. لذا مطـابق اصـل پنجـاهم قـانون

 

اساسی جمهوری اسلامی ایران حفاظت محیط زیست، که نسل امروز و نسلهای بعد بایـد در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقـی مـیگـردد و پایـداری زیست محیطی مستلزم این است که پس از استفاده از منابع طبیعی، مقدار قابل توجهی از آن بهعنوان سرمایه ی طبیعی دستنخورده باقی ماند. تجربیات اخیر نشان داده که بسیاری از بحرانهـای زیسـت محیطی ناشی از آثار تجمعی، القایی و همافزایی فعالیتهای انسانی میباشد. با توجـه بـه توضـیحات ارایهشده، کاربرد ارزیابی راهبردی محیط زیست و تبعات مثبت و منفی سیاستها، طرحها، برنامههـا و تنظیم دیدگاهها و اهداف دستیابی به پایـداری در تصـمیمسـازیهـای آینـده، بـا تبـدیل و توسـعه ی رویکردی بر مبنای ارزیابی اثرات زیست محیطی به ارزیابی راهبردی محیط زیسـت، تسـهیل خواهـد شد همچنین بررسیها نشان داده که حداقل بخشی از فرایندهای تخریـب محـیط زیسـت در جهـان ناشی از عدم ادغام هزینههای تخریب محیط زیست و ارزش داراییهای طبیعی در حسابهـای ملـی است زیرا با منظور کردن ارزشهای داراییهای طبیعی و هزینههای تخریب محیط زیست این دسـته از ارزشها برای سیاستگذاران و تصمیمگیران ملموستر شده و میتوانند تصمیمات بهتری را اتخـاذ نمایند. هدف اساسی این مقاله بیان ضرورت تهیه ی حسابهای اقماری زیست محیطـی و اقتصـادی میباشد لذا در این تحقیق در ابتدا به تعریف مفاهیم اساسی چون پایداری زیست محیطی و توسـعه ی پایدار و ارتباط این دو با هم پرداخته شده و سپس اقداماتی که برای رسیدن به توسـعه ی پایـدار نیـاز است بررسی شده است.

 

واژگان کلیدی: توسعهی پایدار؛ محیط زیست؛ حسابهای اقماری.

 

 

 

 

 

 

 

 

۴۳

 

روشهای آماری در مدیریت ریسک پروژههای مدیریتی در

 

سازمانهای خدماتی بزرگ

 

 

مژگان عربپور و مهدی شفیعی کمال آباد

 

مرکز آمار ایران

 

ادارهی برق منطقهی تهران بزرگ

 

 

 

 

چکیده: روش شناسایی و چگونگی تخصیص ریسک یکی از مهمترین مسائل در مـدیریت ریسـک است. زیرا در صورت عدم توجه، به ریسکها و نحوهی شناسایی آنها، پروژهها با تـأخیر و افـزایش هزینه مواجه خواهند شد. متأسفانه شناسایی ریسک در پروژههای مدیریتی مورد توجه قرار نمیگیرد و بعضاً نتایج این گونه پروژهها را تحت تأثیر قرار میدهد. به همین منظور مدیران پروژه باید بـهمنظـور افزایش بهرهوری و جلوگیری از تأخیر در پروژهها و صدمات دیگر توجه ویژهای به این موضوع داشته و در اولین قدم، اقدام به تشکیل تیم ریسک پروژه نمایند. اعضای تیم نیز با توجـه بـه روشهـای موجود، و اتخاذ روشی مناسب با ماهیت پروژه و سازمان ریسکهای پروژه را شناسـایی نمـوده و در جهت کاهش آن به مدیر پروژه کمک نمایند.

 

به کارگیری روشهای آماری موجود نظیر آزمـون فـرضهـای آمـاری و … و همچنـین اسـتفاده از پرسشنامه ی مناسب و بررسـی و تحلیـل آمـاری آن، کمـک شـایانی در تعیـین دقیـق، شناسـایی و همچنین ارزیابی کمی و کیفی ریسکهای پروژهها میکنند.

 

شرکت برق منطقهای تهران، بهبود فرلیندهای سازمانی را در قالب پروژه ی مدیریت و بهبود فراینـدها در دستور کار خود قرار داده است. این شرکت برای انجام موفقیتآمیـز ایـن پـروژه، در مرحلـه ی اول پروژه و در کنار سایر فعالیت ها، جهت مشخص نمودن عارضههای موجود در اجرای موفق پروژه اقدام به شناسایی و ارزیابی ریسکهای اجرایی این پروژه بهعنوان پروژهای غیـر فنـی، بـه روش تلفیقـی و بهصورتی سیستماتیک نموده است.

 

شناسایی ریسکهای پروژه با استفاده از تهیه و تحلیل آماری پرسشنامه و استفاده روشهای آمـاری مقتضی در این راستا و علاوه بر آن تکمیل دادهها از طرق مصـاحبه ی نیمـهسـاختاریافته بـا خبرگـان صنعت برق و بررسی تجارب حاصل از پروژههای مشابه صورت پذیرفت و در نهایت 20 مورد ریسـک

 

 

 

۵۳

 

در کمیته ی راهبری پروژه نهایی گردید. ارزیابی ریسک نیز به روشی تلفیقی و با اسـتفاده از برگـزاری جلسات آموزشی و تحلیل پرسشنامههای تهیه شده توسط نمونهای از جامعهی مدیران و کارشناسـان

 

(مجموعاً 40 نفر) و با امتیازدهی دو مؤلفهی »احتمال وقوع- میزان وجود« و »شدت وقوع- درجـه ی اهمیت« ریسک در مقیاس لیکرت انجام گرفت. نتایج در کمیته ی راهبری پروژه ارایه و تصـمیمات و اقدامات لازم جهت مهار ریسکهای بارز مطرح و در مراحل بعدی پروژه ملاک عمل قـرار گرفـت. از نتایج قابل توجه علاوه بر دقت روش استفادهشده در شناسایی ریسکهـا، آن بـود کـه اطـلاعرسـانی مناسب و به موقع ریسکهـا بـه ذینفعـان، توانسـته بـود تـأثیر قابـل تـوجهی را در کنتـرل و مهـار ریسکهای پروژه به وجود آورد.

 

در این مقاله، ابتدا انواع روشهای شناسایی ریسکهای پروژهها توضیح داده شده اسـت. سـپس بـه چگونگی جمعآوری دادها جهت شناسایی ریسکها و تعیین آنهـا بـا اسـتفاده از روشهـای مختلـف آماری پرداخته شده است و در ادامه تحلیل آماری ریسکهـای پـروژهی مـدیریتی مـدیریت و بهبـود فرایندها بهعنوان پروژه ی غیر فنی، با روش تلفیقی، در شرکت برق منطقـهای تهـران پرداختـه شـده است و با استفاده از این روش ریسکهای پروژه شناسایی و با تدابیر اتخاذ شده کنترل، پایش و مهـار گشتهاند.

 

واژگان کلیدی: آزمون فرض آماری؛ نمونه ی تصادفی؛ پرسـشنامـه ی شناسـایی ریسـک؛ مـدیریت ریسک؛ مصاحبهی نیمهساختاریافته.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۶۳

 

روشهای آماری در تعیین حوزههای بهبود فرایندهای کسب و کار و شناسایی عوامل کلیدی موفقیت در سازمانهای بزرگ

 

مطالعهی موردی: شرکت برق منطقهای تهران

 

 

مژگان عربپور و مهدی شفیعی کمال آباد

 

مرکز آمار ایران

 

ادارهی برق منطقهی تهران بزرگ

 

 

 

 

چکیده: شناسایی، تجزیه وتحلیل عوامـل کلیـدی موفقیـت یکـی از رهیافـتهـای اصـلی مـدیریت استراتژیک و دستیابی به برتری رقابتی پایدار میباشد. این مقاله به چگونگی شناسایی و بررسـی ایـن عوامل در شرکت برق منطقهای تهران با استفاده از روشهای آماری میپردازد. شناخت این عوامل به کلیه مدیران، بهویژه مدیران صنعت برق کمک خواهد نمود تا ضمن تمرکز بیشتـر و بهتـر بـر نقـاط کلیدی و حیاتی، استراتژی و راهکارهایی را انتخاب و پیادهسازی نمایند تا موفقیت بیشتر و پایدارتری را نصیب سازمان خود سازند.

 

شرکت برق منطقهای تهران بهنوان شرکتی پیشرو در صنعت برق، پروژهی مدیریت وبهبود فرایندها را تعریف و در دستور کار قرار داده است. این شرکت ضمن برنامهریزی و ایجاد ساختار اجرایی لازم برای انجام موفقیتآمیز این پروژه، بهوسیله ی شناسایی، ارزیابی و تحلیل عوامل کلیدی موفقیت بـه تعیـین حوزههای قابل بهبود و سپس الویتبندی آنها با در نظر گرفتن درجه ی اهمیتشان و عملکرد شرکت در آن حوزه پرداخته است. در نهایت با توجه به بررسی و تحلیل آماری نتایج بدست آمده، فرآینـدهای منتسب به حوزههای قابل بهبود را شناسایی و با در نظر گرفتن اولویت به بهبور آنها مبادرت ورزیـده است.

 

این تحقیق، بر اساس مرور ادبیات و پیشینه ی تحقیق، به چگونگی شناسایی عوامل کلیـدی موفقیـت شرکت برق تهران پرداخته و در نهایت 20 عامل کلیدی موفقیت را شـناخته اسـت. در ایـن راسـتا بـا استفاده از تکنیکهای آماری، دلفی و نظرخواهی از خبرگان دست اندر کار صنعت بـرق، تجربـههـای پیشین و همچنین مصاحبه به روش نیمهساختاری، مهمترین عوامل کلیدی موفقیت در شـرکت بـرق منطقهای تهران- که حایز بیشترین امتیاز شدهاند- را مشخص مینماید. سرانجام محققین تحلیلی از

 

 

 

۷۳

 

نتایج بدست داده و پیشنهاد میکنند که با توجه به گذشت زمان و تغییر متغیرهای محیطی و در نتیجه تغییر احتمالی نتایج، تحقیقات مشابه مجددًا توسط شرکتهای ذیربط در دورههای زمـانی مطالعـات استراتژیک صورت پذیرد.

 

واژگان کلیدی: پرسشنامه؛ فرایندهای کسـب و کـار؛ عوامـل کلیـدی موفقیـت (CSF)؛ مـاتریس اهمیت-عملکرد؛ روش دلفی؛ حوزههای قابل بهبود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۸۳

 

»کیفیت« پیامد بکارگیری استانداردهای آماری

 

 

شیرین جعفری

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: از سـال هـا پـیش رعایـت اسـتانداردهای آمـاری در تولیـد آمارهـای رسـمی عـاملی بـرای استنادپذیری آمارها به شمار می رود، بررسی رعایت استانداردها و وجود فراداده ها در امر تولیـد داده هـا ضروری است، بنا بر این تحلیل کیفیت و دستیابی به آن بهعنوان یکی از جنبههای افـزایش اعتمـاد و پایایی داده ها به لحاظ بکارگیری استانداردهای آماری قابل اهمیت و از دغدغه های نظـام آمـاری هـر کشوری محسوب میشود.

 

مدیران آماری زمانی با قاطعیت از اعداد و ارقام تولیـدی دفـاع مـی کننـد کـه از رعایـت اسـتانداردها اطمینان داشته باشند، و در نتیجه آمارهای با کیفیت حاصل بکارگیری این اصول است. در واقع اجرای صحیح و باکیفیت کلیه ی فعالیت های آماری (طرح های آمارگیری و آمارهای ثبتی) بـدون بکـارگیری استانداردهای آماری امکانپذیر نیست.

 

در این مقاله سعی شده است ضمن معرفی جنبـههـای مختلـف اسـتانداردهای آمـاری در تولیـد آمـار جنبه های مختلف کیفیت آمارهای رسمی نیز مورد بررسی قرار گیرد و ارتباط بین مؤلفههای کیفیـت و استانداردهای آماری به تفصیل مورد بررسی قرار گیرد.

 

واژگان کلیدی: استانداردهای آماری؛ کیفیت آمارهای رسمی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۹۳

 

کاربرد روشهای آمار در مدیریت شاخص توسعهی انسانی در

 

برنامهریزی کلان

 

 

الهه بهزادیپور، مهدی نقیخانی، مریم زنگنه«

 

دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجن

 

پژوهشکدهی آمار

 

«  مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: توسعه ی انسانی از جمله مباحث مهم روز علم اقتصاد و مدیریت است کـه نقـش بسـزایی در مدیریت و تخصیص منابع دارد. در طرح ریزی و ارزیابی برنامه ریزی های کلان اقتصـادی - اجتمـاعی شاخص های مختلفی در حوزه ی اقتصادی، اجتماعی، بهداشت، آموزش و … وجود دارد کـه شـاخص توسعه ی انسانی (HDI) یکی از شاخص هایی اسـت کـه سـالیانه توسـط سـازمان ملـل متحـد و بـا همکاری سازمان های برنامهریزی و توسعه ی کشورها ارایه می شود. ایـن شـاخص یـک معیـار بـرای اندازهگیری توسعه و رفاه انسانی است که بر اساس سه بعد کلاندانش، بهداشـت و اقتصـاد محاسـبه می شود و بر اساس آن کشورهای جهان به چهار سطح توسعه ی انسانی خیلی زیاد، توسـعه ی انسـانی زیاد، توسعه ی انسانی متوسط و توسـعه ی انسـانی کـم تقسـیم مـی شـوند. امـا همـان طورکـه رونـد توسعهیافتگی در کشورهای جهان متفاوت است، در داخل کشورها نیز رونـد توسـعهیـافتگی بـهدلیـل توزیع فضایی ناهمگن منابع و همچنین عوامل مختلف اقتصادی اجتماعی و اقلیمی یکسان نیست. لذا شناسایی و دستهبندی توزیع عادلانه منابع در سطح کل کشور یکی از مهمترین دغدغه های مدیران و حکمرانان دولتی می باشد و یکی از اهداف کلان کشور توزیع منابع میان خانوارها است. روش کنـونی محاسبه ی شاخص توسعه ی انسانی استفاده از میانگین گیری وزنی است که نقدهایی به آن وارد شـده است. در این مقاله نقدهای روش کنونی محاسبه ی شاخص HDI مورد بررسـی قـرار مـی گیـرد و در ادامه با استفاده از روش آماری چند متغیره به نام تکنیک تحلیل خوشه ای و روش فـازی اسـتانهـای کشور را به کمک دو منبع اطلاعاتی مهم و به روز کشور طرح سرشـماری نفـوس و مسـکن و طـرح نیروی کار دسته بندی می شوند و در نتیجه یک دستهبندی از وضعیت توسعهیافتگی کشور بر اسـاس روش های آماری به دست می آید. مهمترین ویژگی این روش، پویایی نسـبت بـه متغیرهـای شـاخص

 

 

 

۰۴

 

توسعه و ارایه ی دستهبندی مبتنی بر روش هـای آمـاری اسـت کـه مـی توانـد ابـزاری مناسـب بـرای دولتمردان و برنامهریزان کلان کشور باشد.

 

واژگان کلیدی: مدیریت شاخص توسعه ی انسانی (HDI)؛ تحلیل خوشها ؛ منطق فازی؛ سرشماری نفوس و مسکن؛ طرح نیروی کار و طرح هزینه و درآمد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱۴

 

لزوم تهیه و تقویت بانک های اطلاعاتی در تهیه اسناد توسعه

 

شهرستانی (مورد : خراسان شمالی)

 

 

مصطفی عربی و حسن پارسیپور

 

استانداری خراسان شمالی

 

 

 

 

چکیده: وجود عدم تعادلهای منطقهای و ناحیهای امروز برنامهریزان را به این اتفاق نظر رسانده است که برنامهریزی را در سطوح پایین تقویت کنند و این مسئله نیازمند تقویـت بانـکهـای اطلاعـاتی در سطوح شهرستان و بخش میباشد. کنترل اهداف اسناد طرحهای آمـایش اسـتانی و اسـناد توسـعه ی شهرستانی که در حال حاضر در اقصی نقاط کشور در دستور کار قرار دارد، تأکید بر به روز رسانی ایـن قلمهای اطلاعاتی در قالب بانکهای اطلاعاتی را ضروری مینمایاند. در این راستا چگـونگی تنظـیم اسناد توسعه ی 7 شهرستان استان خراسان شمالی بر اسـاس قلـمهـای اطلاعـاتی 1200 گانـه ارایـه میگردد. اسنادی که بهمنظور هدایت توسعه ی متوازن، تدوین راهکارها و راهبردهای اساسی توسعه ی استان، تدوین بستههای سرمایهگذاری استان و شهرستانها راهنما و سرآغازی بـرای تحقـق اهـداف سند توسعهی برنامهی پنجم توسعهی استان خراسان شمالی میباشد.

 

در تهیه ی سند توسعه ی شهرستان از مدل های برنامه ریزی استراتژیک CMS و دیوید آر. فرد استفاده شده است مهمترین مرحله در تهیه ی سند، شناخت و تحلیل وضع موجـود و اسـتخراج محـرک هـا و موانع توسعه ی شهرستان می باشد که در این راستا از 1200 قلم اطلاعاتی در بخشهـای سـهگانـه ی امور زیربنایی، امور تولیدی و امور فرهنگی و اجتماعی را در سطح شهرستان با مصاحبه با کارشناسـان و صاحبنظران شهرستان و دستگاههای اجرایی استفاده شد.

 

در ادامه با استفاده از این اطلاعات و اسناد بالادستی بـه تعیـین هـدف هـای بلنـد مـدت شهرسـتان، راهبردها و جهت گیری های توسعه ی شهرستان و اقدامات کلی اولویت دار پرداخته شـده اسـت. نتـایج حاصل در اسناد توسعه ی 7 شهرستان خراسان شمالی نشان میدهد که حـدود 60 درصـد از اقـدامات کلیدی اولویتدار بین شهرستانها مشـترک بـوده و 40 درصـد مخـتص شـرایط خـاص شهرسـتانی میباشد که نیازمند تقویت برنامهریزی محلی و تقویت کمیته های برنامهریـزی شهرسـتان را دارد کـه این مسئله تأکید بر به روز رسانی قلمهای اطلاعاتی و شاخصهای توسـعه در مقیـاس شهرسـتانی را

 

 

 

 

۲۴

 

دارد. این وضعیت قابلیت کنترل فرایند برنامهریزی و حرکت به سمت اهداف تعریـفشـده را از طـرف مسئولین و مدیران محلی فراهم خواهد آورد. چیزی که در چارچوب توسعهی پایـدار و کـاهش عـدم تعادلهای منطقهای قابل دفاع میباشد.

 

واژگان کلیدی: برنامه ریزی؛ اطلاعات؛ توسعه؛ استراتژی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۳۴

 

محاسبهی مقادیر حقیقی سری زمانی حسابهای ملی و منطقهای با

 

استفاده از روش وزن-زنجیرهای

 

 

محمدعلی فنی

 

استانداری فارس

 

 

 

 

چکیده: در این مطالعه روشهای سـنتی و مـدرن محاسـبه ی مقـادیر حقیقـی حسـابهـای ملـی و منطقهای بهصورت مستقیم و غیر مستقیم مورد بررسی قرار گرفته و ضمن معرفی روش جدیـد وزن-

 

زنجیرهای و بیان ضرروتهای استفاده از این روش و مقایسه ی آن با روشهـای سـنتی سـال پایـه-

 

ثابت، برای نخستین بار با ارایه ی ابزاری محقق ساخته، روشی نوین جهـت محاسـبهی غیـر مسـتقیم مقادیر حقیقی حسابهای ملی و منطقهای به صورت وزن-زنجیرهای ارایه شده است.

 

واژگان کلیدی: مقادیر حقیقی حسابهای ملی و منطقهای؛ محاسبات غیر مسـتقیم مقـادیر حقیقـی حسابهای اقتصادی؛ روش وزن-زنجیرهای؛ روش پاش؛ روش لاسپیرز.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۴۴

 

مدیریت آمار در سازمانها با رویکرد فرایندنگر

 

 

علیرضا حسینآبادی

 

وزارت نیرو

 

 

 

 

چکیده: محتوای این پژوهش، تبیین و تشریح فرایند تولید داده و آمار با نگـرش فراینـدی اسـت کـه می توان آن را »نگرش فرایندی به تولید آمار« نامید. در این پژوهش فرایند تولیـد داده و آمـار بـه 10

 

گام تقسیم شده است که خروجی هر گام بهصورت زنجیره ای ارزشی، به مثابـه ی ورودی گـام بعـدی است و تا آخرین گام این فعالیت، به هم دیگر مرتبط و جدا ناپذیر است و محصول یا کالای تولید شده بر اساس این فرایند را آمار میگویند. روشهای به کارگرفته در پژوهش، پیمایشی و کتابخانهای است.

 

برای تبیین و طراحـی ایـن فراینـد پرسشـنامه ای طراحـی و بـین جامعـه ی آمـاری یعنـی 64 نفـر از مدیران کل مرکز آمار ایران و دفاتر آمار و اطلاعات سازمان ها پخـش و پـس از گـردآوری اطلاعـات، مدل فرایند 10 گامی تولید داده و آمار در یک سازمان طراحی شد. همچنین برای هر یک از گامها نیز بهصورت مجزا مدل فرایند انجام کار طراحی و تشریح شده است. 10 گـام فراینـد تولیـد داده و آمـار عبارت اند از: نیازسنجی، شناسایی و تعاریف اقلام آماری؛ طراحی فـرمهـا و جـداول اطلاعـاتی؛ ثبـت؛ انتقال؛ نگه داری (ذخیره سازی)؛ دسته بندی و طبقه بندی؛ پردازش و تجزیه و تحلیل؛ انتشار؛ بـازنگری، اصلاح و ممیزی فرایندها؛ بررسی کیفی، کنترل و نظارت (نظام بازرسی) و بازنگری، اصلاح و ممیزی فرایندها. یافتههای این پژوهش نشان میدهد فرایند را میتوان یک زنجیره ی ارزش دانست کـه هـر مرحله (هر گام یا دانه ی زنجیر) ارزشی به مرحله ی قبل میافزاید. بنا بر این، فرایند تولید آمار عبـارت است از: فعالیتهایی که در تمامی (یا بیشتر) بخشهای سازمان برای تولید آمار انجام میشـود و بـه مثابه ی دانه های یک زنجیر به هم متصل هستند که محدود به مرزهـای وظیفـهای نیسـت و تمـامی امکانات سازمان را در خدمت فرایند تولید برای جلب رضایت کاربران به کار مـی بـرد. شـاید نخسـتین اقدام برای تغییر ساختار وظیفه ای به ساختار فرایندی در فعالیتهـای آمـاری، ایجـاد نگـاهی تـازه در سازمانها با نگرش فرایندگرایانه است. این همان دیدگاهی است که پژوهشگر در پی طرح آن اسـت.

 

مدیریت فرایند تولید داده و آمار نوعی مدیریت روششناسی سیستمی است که درک و نگرشی نوین و مستمر در مدیریت فرایندها را به سازمان میدهد تا در مقابل تغییرات واکنشی مناسب نشان دهـد. در این پژوهش 11 مدل فرایندی برای تولید داده و آمار در یک سازمان طراحی و برای هر یک تعریف و

 

 

 

۵۴

 

روندهای اجرای کار تشریح شده است. این پژوهش خلاصه ی کتابی از نگارنده با همین عنوان اسـت که در دست چاپ است.

 

واژگان کلیدی: فرایند؛ فرایندنگر؛ مدیریت آمار؛ نظام فرایند آمار.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۶۴

 

نقش اطلاعات آماری در مدیریت شهری

 

 

محمدحسن خاکباززاده و زهرا حرفتی

 

مرکز آمار ایران

 

 

 

 

چکیده: مدیریت شهری، در مفهوم کلی آن شامل طرحریزی و توسعه ی شـهرها بـا در نظـر گـرفتن احتیاجات اجتماعی و اقتصادی با توجه به حداقل رساندن مشکلات شهری و پاسخ گویی بـه نیازهـای عمومی جمعیت شهری میباشد. بهمنظـور تـدوین برنامـه و تعیـین جهـات توسـعه ی شـهر و تـأمین نیازمندیهای آن بر مبنای پیشبینیها و اهداف توسعهی شهری، طرحهای شهری مانند طرح جـامع، طرح تفصیلی، طرح هادی شهری و … تهیه میشوند. طرح جامع شهری، شـامل انجـام بررسـیهـا، شناخت وضع موجود شهر مانند مطالعات جغرافیایی، اقلیمی، تاریخی، بررسی ویژگـیهـای اقتصـادی، اجتماعی و کالبدی شهر و جمعبندی مطالعات و ارایه ی گزارشها میباشد. طرح تفصیلی طرحی است که بر اساس معیارها و ضوابط کلی طرح جامع، وضع دقیق و تفصیلی شبکه عبور و مرور، میزان تراکم جمعیت، تراکم در واحدهای شهری، اولویتهای مربوط به مناطق بهسازی، حل مشـکلات شـهری و موقعیت کلیه ی عوامل مختلف شهری در آن تعیین میشود. این مقاله بر آن اسـت تـا ضـمن تبیـین ضرورت دستیابی به منابع دقیق اطلاعاتی در تهیه و اجرای طرحهای شهری، نقش حیـاتی اطلاعـات آماری و چگونگی حضور علم آمار را در ترسیم سیمای کلی شهر و برنامهریزی در همه ی ابعاد زندگی اجتماعی و اقتصادی شهری مانند اشتغال، بهداشت و درمان، مسکن، تخصیص مکانهای آموزشـی و ورزشی، مراکز فرهنگی و هنری و … بررسی نمایـد و بـه روش اسـنادی و کتابخانـهای بـه اهمیـت روشهای آماری بهعنوان جزء تفکیکناپذیر مطالعات و مدیریت شهری بپردازد.

 

واژگان کلیدی: مدیریت شهری؛ آمار؛ طرح جامع شهری؛ طرح تفصیلی شهری.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۷۴

 

نگاهی آسیبشناسانه به رویکردهای آماری در اسناد بالادستی

 

جمهوری اسلامی ایران: ملاحظاتی سیاستی

 

 

محمد نوروزی و مسعود بنافی

 

دانشگاه امام صادق علیه السلام

 

 

 

 

چکیده: نقش و خدمت آمار به مطالعات سازمان و مـدیریت در سـطح خـرد، و همچنـین در تسـهیل فرایند توسعه همواره مورد توجه صاحب نظران و دست انـدرکاران مطالعـات سـازمان و حکومـت بـوده است. فارغ از خدمت شایان توجه و انکارناپذیر آمار، مدل ها و فنون آمـاری بـه مـدیریت و حکمرانـی، گاهی غفلت از نسبت و تعامل بین این دو، به نتایجی نامناسـب در سـطح اجـرا انجامیـده اسـت کـه حکایت از ناکارآمدی در پیاده سازی و عملیاتی کردن اسناد بالادستی کشور و همچنین حاکمیت صرف نگاه آماری به مبانی نظری این اسناد داشته است. این مقاله با رویکردی تحلیلی- انتقادی به بررسـی تأثیر نگاه آماری و کمی بر تحقق اهداف اصلی اسناد بالادستی در برنامههای عملیاتی و معین پرداخته است. طبق نتایج این پژوهش برای مرتفعسازی مشکلات بیان شده بایـد اقـداماتی گسـترده صـورت گیرد که برخی از این موارد عبارت اند از: تربیت مدیران، متخصصـان و دانـش پژوهـان کـه در حـل و تحلیل پارادوکس های کیفی- آماری در اسناد عالی و برنامه های معین و مقام اجرا توانایی کافی داشته باشند، تأسیس نهادی برای رصدگری و پایش شاخصهای ملی مبتنی بر دادههـای آمـاری مناسـب و محوریت آن در سطح ملی و بین دستگاه های دولتی و خصوصی، عملیاتی سازی مناسب شاخص هـای آماری بهمنظور جلوگیری از تناقض های سیاستی و اجرایی، همزبانی و همزمانی در اجرا و عمق بخشی به شاخصهای آماری.

 

واژگان کلیدی: اسناد بالادستی؛ برنامهی عملیاتی؛ شاخصهای آماری؛ آمار؛ سیاستگذاری.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۸۴


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: همایش کاربرد آمار در مدیریت و حکمرانی


تاريخ : ۱۳٩٦/٦/٢٦ | ٩:٤٤ ‎ب.ظ | نویسنده : گروه ترجمه کده | نظرات ()
.: Weblog Themes By SlideTheme :.